Odrzucenie spadku przez całą rodzinę – czy można złożyć oświadczenie „na zapas”

Wiele rodzin doświadczyło sytuacji w której przez wiele miesięcy kolejni krewni muszą składać oświadczenia o odrzuceniu zadłużonego spadku. Procedura ciągnie się zwłaszcza gdy rodzina jest duża albo gdy w grę wchodzą małoletnie dzieci. Pojawia się naturalne pytanie: czy można złożyć oświadczenie o odrzuceniu zawczasu – zanim jeszcze formalnie otworzył się termin na jego złożenie?

Sąd Najwyższy odpowiedział na to pytanie jednoznacznie – nie można.

Jak działa łańcuch odrzucenia spadku

Gdy spadkobierca odrzuca spadek – do dziedziczenia powołani są kolejni krewni w dalszej linii. Każdy z nich ma 6 miesięcy od dnia w którym dowiedział się o tytule swego powołania (czyli zazwyczaj od dnia gdy dowiedział się że poprzednicy odrzucili spadek) na złożenie oświadczenia o odrzuceniu.

W dużej rodzinie oznacza to że procedura może trwać wiele miesięcy – każde kolejne odrzucenie otwiera termin dla następnej grupy krewnych.

Czy można odrzucić spadek „na zapas”

Właśnie tę kwestię rozstrzygnął Sąd Najwyższy w uchwale z 2018 r. (sygn. III CZP 36/18). Pytanie dotyczyło sytuacji gdy ktoś chciał złożyć oświadczenie o odrzuceniu zanim jeszcze rozpoczął się bieg jego sześciomiesięcznego terminu – np. zanim sąd rodzinny wydał zgodę na odrzucenie spadku przez małoletniego.

Sąd Najwyższy stwierdził wprost: złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku przez osobę w stosunku do której nie rozpoczął jeszcze biegu termin z art. 1015 § 1 Kodeksu cywilnego jest bezskuteczne.

Oznacza to że nie można odrzucić spadku zanim formalnie stało się się potencjalnym spadkobiercą – np. zanim poprzedni spadkobiercy skutecznie odrzucili swoje udziały.

Szczególna sytuacja małoletnich

Odrzucenie spadku w imieniu małoletniego dziecka wymaga zgody sądu rodzinnego. Rodzice muszą złożyć wniosek do sądu rodzinnego o zezwolenie na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd majątkiem dziecka – i dopiero po uzyskaniu tej zgody mogą skutecznie odrzucić spadek w imieniu dziecka.

To wydłuża całą procedurę. Warto pamiętać że wniosek do sądu rodzinnego warto złożyć jak najwcześniej – postępowanie sądowe trwa i lepiej nie czekać do ostatniej chwili.

Praktyczna wskazówka – pilnuj terminów

Sześć miesięcy mija szybko – szczególnie gdy rodzina jest duża i nie wszyscy wiedzą że zostali powołani do dziedziczenia. Warto niezwłocznie po otrzymaniu informacji o odrzuceniu spadku przez poprzednika skonsultować się z prawnikiem i ustalić czy Ty też jesteś potencjalnym spadkobiercą i od kiedy biegnie Twój termin.

Niezachowanie sześciomiesięcznego terminu skutkuje przyjęciem spadku – wraz z długami.

Jak możemy pomóc

Kancelaria pomaga rodzinom w przeprowadzeniu procedury odrzucenia spadku – w tym w sprawach z małoletnimi dziećmi wymagających zgody sądu rodzinnego.

📞 Umów się na konsultację:

Kowalak Jędrzejewska Konrady i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań Tel.: +48 61 222 49 63 Tel./faks: 61 842 74 45 E-mail: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

🗓️ Konsultacje stacjonarne i online

Oddział Jarocin: Aleja Niepodległości 6, 63-200 Jarocin Tel.: +48 575 641 021 E-mail: adwokat@kancelariajarocin.pl Web: kancelariajarocin.pl