Postępowanie dyscyplinarne rzecznika patentowego, doradcy podatkowego i biegłego rewidenta – prawa obwinionego i jak się bronić
Postępowanie dyscyplinarne w zawodach rzecznika patentowego, doradcy podatkowego i biegłego rewidenta to jedno z najtrudniejszych doświadczeń zawodowych. Każdy z tych zawodów ma własną procedurę i własne organy orzekające – ale wszystkie łączy to samo ryzyko: kara może zakończyć się zawieszeniem lub pozbawieniem prawa wykonywania zawodu. Warto wiedzieć jak przebiega procedura w Twoim zawodzie, jakie masz prawa i jak skutecznie się bronić.
Postępowanie dyscyplinarne rzecznika patentowego
Za co rzecznik patentowy odpowiada dyscyplinarnie
Rzecznik patentowy podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za zawinione, nienależyte wykonywanie zawodu i innych obowiązków określonych w ustawie – w szczególności za czyny sprzeczne ze ślubowaniem lub zasadami etyki rzecznika patentowego. Wyłączone są czyny do których mają zastosowanie przepisy Kodeksu pracy o porządku i dyscyplinie pracy. Odpowiedzialność dyscyplinarna jest niezależna od odpowiedzialności karnej.
Organy dyscyplinarne
Rzecznik Dyscyplinarny – wszczyna postępowanie wyjaśniające z własnej inicjatywy lub na wniosek Prezesa Polskiej Izby Rzeczników Patentowych albo Prezesa Urzędu Patentowego. Prowadzi postępowanie wyjaśniające i składa wnioski o ukaranie do Sądu Dyscyplinarnego.
Sąd Dyscyplinarny Polskiej Izby Rzeczników Patentowych – orzeka w pierwszej instancji. To tu po raz pierwszy usłyszysz rozstrzygnięcie w Twojej sprawie.
Odwoławczy Sąd Dyscyplinarny – rozpatruje środki odwoławcze od orzeczeń Sądu Dyscyplinarnego.
Sąd Najwyższy – kasacja od orzeczeń Odwoławczego Sądu Dyscyplinarnego.
Kary dyscyplinarne
Katalog kar obejmuje: upomnienie, naganę z ostrzeżeniem, karę pieniężną w wysokości od 10- do 50-krotności miesięcznej składki członkowskiej obowiązującej w dacie orzeczenia, zawieszenie prawa wykonywania zawodu na okres od 3 miesięcy do 5 lat, pozbawienie prawa wykonywania zawodu (a wobec aplikantów – wydalenie z aplikacji).
Nagana z ostrzeżeniem i kara pieniężna pociągają za sobą utratę biernego prawa wyborczego do organów samorządu na 3 lata od uprawomocnienia się orzeczenia. Obok tych kar można orzec dodatkowo zakaz wykonywania patronatu na 1 do 5 lat.
Kara zawieszenia pociąga za sobą utratę biernego i czynnego prawa wyborczego do organów samorządu na czas zawieszenia i 3 lata po odbyciu kary. Obok kary zawieszenia orzeka się obowiązkowo zakaz patronatu na 2 do 10 lat – nie krótszy niż okres zawieszenia.
Pozbawienie prawa wykonywania zawodu pociąga zakaz ubiegania się o ponowny wpis na listę przez 10 lat od uprawomocnienia orzeczenia.
Wydalony aplikant może przystąpić do egzaminu konkursowego nie wcześniej niż po 5 latach od uprawomocnienia orzeczenia.
Przedawnienie
Postępowania nie można wszcząć jeśli od chwili popełnienia przewinienia upłynęły 3 lata. W przypadku przewinienia polegającego na nadużyciu wolności słowa i pisma – 6 miesięcy. Niezależnie od tego postępowanie nie może być wszczęte po upływie 6 miesięcy od dnia powzięcia wiadomości przez Rzecznika Dyscyplinarnego o popełnieniu przewinienia. Jeśli czyn stanowi przestępstwo – przedawnienie nie nastąpi wcześniej niż wynika to z Kodeksu karnego. Bieg przedawnienia przerywa każda czynność Rzecznika Dyscyplinarnego.
Jak przebiega postępowanie
Postępowanie wyjaśniające. Rzecznik zbiera dowody, przesłuchuje świadków i Ciebie. To kluczowy etap – złóż wyjaśnienia po konsultacji z obrońcą.
Rozprawa przed Sądem Dyscyplinarnym jest jawna wyłącznie dla rzeczników patentowych i aplikantów – nie dla szerokiej publiczności. Na rozprawie może być obecny poszkodowany.
Odwołanie do Odwoławczego Sądu Dyscyplinarnego – termin miesiąc od doręczenia odpisu orzeczenia.
Kasacja do Sądu Najwyższego – termin 30 dni od doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem, bez opłaty sądowej. Przysługuje stronom, Prezesowi Polskiej Izby Rzeczników Patentowych, Prezesowi Urzędu Patentowego i Rzecznikowi Praw Obywatelskich. Podstawy: rażące naruszenie prawa lub rażąca niewspółmierność kary.
Orzeczenie nie podlega wykonaniu do czasu wniesienia kasacji lub bezskutecznego upływu terminu do jej wniesienia – i do czasu rozpoznania kasacji gdy ją wniesiono.
Tymczasowe zawieszenie
W razie wszczęcia postępowania karnego Sąd Dyscyplinarny może zawiesić prawo wykonywania zawodu na okres do zakończenia tego postępowania. Zawieszenie może nastąpić również w przypadku uporczywego uchylania się obwinionego od udziału w postępowaniu dyscyplinarnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie do Odwoławczego Sądu Dyscyplinarnego w terminie miesiąca.
Zatarcie kary
Upomnienie, nagana z ostrzeżeniem i kara pieniężna – 3 lata od uprawomocnienia. Zawieszenie – 5 lat od upływu okresu zawieszenia. Pozbawienie prawa – 15 lat od uprawomocnienia.
Twoje prawa jako obwinionego rzecznika patentowego
Obrońcą może być adwokat, radca prawny lub rzecznik patentowy. Przysługuje Ci prawo do zapoznania się z aktami, złożenia wyjaśnień lub odmowy ich składania, składania wniosków dowodowych, odwołania w terminie miesiąca od doręczenia orzeczenia oraz kasacji do Sądu Najwyższego.
Postępowanie dyscyplinarne doradcy podatkowego
Za co doradca podatkowy odpowiada dyscyplinarnie
Doradca podatkowy odpowiada dyscyplinarnie za niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków zawodowych określonych prawem oraz za czyny sprzeczne z zasadami etyki zawodowej. Odpowiada też za niedopełnienie obowiązku ubezpieczenia OC, wykonywanie czynności bez ważnego ubezpieczenia, naruszenie zasad reklamy usług doradztwa podatkowego oraz za nieprzestrzeganie wybranych obowiązków rejestracyjnych i sprawozdawczych.
Organy dyscyplinarne
Rzecznik Dyscyplinarny – prowadzi postępowanie wyjaśniające. Może wszcząć je z własnej inicjatywy albo na żądanie Krajowej Rady Doradców Podatkowych, ministra właściwego do spraw finansów publicznych lub Ministra Sprawiedliwości.
Sąd Dyscyplinarny Krajowej Izby Doradców Podatkowych – orzeka w pierwszej instancji w składzie trzyosobowym.
Wyższy Sąd Dyscyplinarny – rozpatruje odwołania od orzeczeń Sądu Dyscyplinarnego, w składzie trzyosobowym.
Sąd apelacyjny – sąd pracy i ubezpieczeń społecznych – rozpatruje odwołania od orzeczeń Wyższego Sądu Dyscyplinarnego. Od orzeczenia sądu apelacyjnego kasacja nie przysługuje.
Kary dyscyplinarne
Katalog kar obejmuje: upomnienie, naganę, karę pieniężną od jednej dziesiątej do dwunastokrotności minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu popełnienia przewinienia, zawieszenie prawa wykonywania zawodu na 6 miesięcy do 3 lat, pozbawienie prawa wykonywania zawodu.
Nagana, kara pieniężna i zawieszenie pociągają za sobą utratę biernego prawa wyborczego do organów samorządu na 4 lata od uprawomocnienia orzeczenia.
Sąd może orzec podanie treści prawomocnego orzeczenia do publicznej wiadomości jeśli uzna to za celowe – o ile nie narusza to interesu osób trzecich.
W razie jednoczesnego ukarania za kilka przewinień sąd wymierza karę za poszczególne przewinienia, a następnie karę łączną według zasad określonych w ustawie.
Pozbawienie prawa pociąga skreślenie z listy doradców podatkowych.
Przedawnienie
Postępowania nie można wszcząć po upływie 3 lat od czynu (a jeśli czyn polegał na nadużyciu wolności słowa i pisma – po roku). Karalność ustaje po 5 latach (przy nadużyciu wolności słowa – 3 lata). Jeśli czyn stanowi przestępstwo – nie wcześniej niż wynika to z Kodeksu karnego.
Jak przebiega postępowanie
Postępowanie wyjaśniające. Rzecznik zbiera materiał dowodowy. Po zebraniu dowodów uzasadniających podejrzenie przewinienia wydaje postanowienie o przedstawieniu zarzutów, ogłasza je Tobie i przesłuchuje Cię – chyba że złożenie wyjaśnień nie jest możliwe. Niestawiennictwo nie wstrzymuje czynności, chyba że należycie je usprawiedliwisz.
Rozprawa przed Sądem Dyscyplinarnym. O terminie zawiadamiani są obwiniony, obrońca, Rzecznik Dyscyplinarny, minister właściwy do spraw finansów publicznych, Minister Sprawiedliwości i Krajowa Rada. Uzasadnienie orzeczenia sporządzane jest z urzędu w terminie 14 dni od ogłoszenia.
Odwołanie do Wyższego Sądu Dyscyplinarnego – termin 14 dni od doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem. Orzeczenie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego nie podlega wykonaniu do upływu terminu odwołania – i do czasu rozpoznania odwołania gdy je wniesiono.
Odwołanie do sądu apelacyjnego – od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego stronom przysługuje odwołanie do sądu apelacyjnego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych właściwego ze względu na miejsce zamieszkania obwinionego, w terminie 14 dni od doręczenia orzeczenia. Stosuje się przepisy KPC o apelacji. Kasacja nie przysługuje.
Zatarcie kary
Upomnienie, nagana i kara pieniężna – 3 lata od uprawomocnienia. Zawieszenie – 4 lata od zakończenia okresu zawieszenia. Pozbawienie prawa – na wniosek ukaranego po 5 latach od uprawomocnienia (zatarcie nie następuje automatycznie).
Twoje prawa jako obwinionego doradcy podatkowego
Obrońcą może być doradca podatkowy, adwokat lub radca prawny. Masz prawo do obrońcy z urzędu – obrońcą z urzędu może być wyłącznie doradca podatkowy. Przysługuje Ci prawo do zapoznania się z aktami, złożenia wyjaśnień lub odmowy ich składania, składania wniosków dowodowych, odwołania w terminie 14 dni do Wyższego Sądu Dyscyplinarnego i kolejnego odwołania do sądu apelacyjnego.
Koszty postępowania przy ukaraniu ponosi obwiniony, w pozostałych przypadkach – Krajowa Izba Doradców Podatkowych.
Postępowanie dyscyplinarne biegłego rewidenta
Dwa odrębne systemy – dyscyplinarny i administracyjny
Postępowanie dyscyplinarne biegłych rewidentów wyróżnia się szczególną złożonością – funkcjonują dwa odrębne systemy sankcjonowania naruszeń. Postępowanie dyscyplinarne przed Krajowym Sądem Dyscyplinarnym dotyczy naruszeń ogólnych. Natomiast w sprawach przewinień przy wykonywaniu usług atestacyjnych i usług pokrewnych zgodnie z krajowymi standardami wykonywania zawodu postępowanie prowadzi Polska Agencja Nadzoru Audytowego (PANA) przed sądem okręgowym. Obok systemu dyscyplinarnego PANA nakłada też kary administracyjne na biegłych rewidentów wpisanych na listę – postępowania te są odrębne od dyscyplinarnych.
Za co biegły rewident odpowiada dyscyplinarnie
Przewinienie dyscyplinarne polega na naruszeniu przez biegłego rewidenta przepisów dotyczących: wykonywania zawodu, zasad etyki zawodowej, niezależności lub krajowych standardów wykonywania zawodu; obowiązków związanych z przynależnością do samorządu zawodowego; prowadzenia działalności w formie firmy audytorskiej; pełnienia funkcji w organach zarządzających lub nadzorczych firm audytorskich.
Co ważne – postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się w sprawie czynu, za który biegły rewident wpisany na listę może zostać ukarany karą administracyjną przez PANA.
Organy dyscyplinarne i procesowe
Krajowy Rzecznik Dyscyplinarny – prowadzi dochodzenie dyscyplinarne. Jest niezależny w zakresie realizowania zadań.
Krajowy Sąd Dyscyplinarny – orzeka w pierwszej instancji w składzie trzyosobowym. Jego członkowie są niezawiśli.
Sąd apelacyjny właściwy ze względu na miejsce zamieszkania obwinionego – rozpatruje odwołania od orzeczeń Krajowego Sądu Dyscyplinarnego. Od orzeczenia sądu apelacyjnego kasacja nie przysługuje.
PANA może przystąpić do postępowania dyscyplinarnego jako strona na każdym jego etapie i ma prawo wglądu do akt na każdym etapie postępowania.
W sprawach atestacyjnych i usług pokrewnych – postępowanie przed sądem okręgowym właściwym ze względu na miejsce zamieszkania obwinionego, z odwołaniem do sądu apelacyjnego.
Kary dyscyplinarne
Katalog kar obejmuje: karę upomnienia, karę pieniężną do 250 000 zł (w sprawach związanych z badaniem jednostek zainteresowania publicznego lub emisją instrumentów finansowych – do 500 000 zł), zakaz przeprowadzania badań lub atestacji sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju na 1 do 3 lat, zakaz wykonywania czynności rewizji finansowej na 1 do 3 lat, zakaz wykonywania zawodu biegłego rewidenta na 1 do 3 lat, zakaz pełnienia funkcji w organach zarządzających lub nadzorczych firm audytorskich lub jednostek zainteresowania publicznego na 1 do 3 lat, skreślenie z rejestru.
Przy orzekaniu każdej kary co do zasady orzeka się nakaz podania do publicznej wiadomości imienia i nazwiska ukaranego wraz z numerem wpisu – chyba że byłoby to nieproporcjonalne do przewinienia lub zagrażało innym chronionym interesom.
Obok kar można orzec dodatkowy zakaz zajmowania funkcji kontrolera jakości lub osoby odpowiedzialnej za system zarządzania jakością w firmie audytorskiej na 1 do 3 lat.
Wpływy z kar pieniężnych orzeczonych w postępowaniu dyscyplinarnym stanowią przychód Polskiej Izby Biegłych Rewidentów (a przy niektórych przewinieniach – Funduszu Edukacji Finansowej).
Przedawnienie
Postępowania nie można wszcząć po upływie 8 lat od popełnienia przewinienia. Karalność ustaje po 10 latach. Jeśli czyn stanowi przestępstwo – przedawnienie nie nastąpi wcześniej niż wynika to z Kodeksu karnego lub Kodeksu karnego skarbowego.
Jak przebiega postępowanie
Postępowanie wyjaśniające – może poprzedzać dochodzenie, trwa nie dłużej niż 2 miesiące i nie może zostać przedłużone. Nie wszczyna się go gdy zawiadomienie złożyły Krajowa Rada Biegłych Rewidentów, PANA, Komisja Nadzoru Finansowego, Minister Sprawiedliwości lub minister właściwy do spraw finansów publicznych.
Dochodzenie dyscyplinarne wszczyna się gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przewinienia. W terminie 30 dni od zawiadomienia informuje się o wszczęciu dochodzenia zarówno zawiadamiającego jak i Ciebie.
Wniosek o ukaranie – Krajowy Rzecznik Dyscyplinarny składa go do Krajowego Sądu Dyscyplinarnego w terminie 14 dni od zamknięcia dochodzenia.
Rozprawa jest jawna, chyba że zachodzą przesłanki wyłączenia jawności. Uzasadnienie orzeczenia sporządzane jest z urzędu w terminie 14 dni od wydania orzeczenia.
Odwołanie do sądu apelacyjnego – termin 30 dni od doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem. Kasacja nie przysługuje.
Zatarcie kary
Kara upomnienia – 5 lat od prawomocności. Kara pieniężna – 5 lat od wykonania. Kary zakazu – 5 lat od końca okresu ich obowiązywania. Skreślenie z rejestru – 10 lat od prawomocności.
Twoje prawa jako obwinionego biegłego rewidenta
Obrońcą może być biegły rewident, adwokat lub radca prawny. Możesz ustanowić do 3 obrońców jednocześnie. Przysługuje Ci prawo do zapoznania się z aktami, złożenia wyjaśnień pisemnie lub ustnie, składania wniosków dowodowych, odwołania do sądu apelacyjnego w terminie 30 dni.
Koszty postępowania ponosi Polska Izba Biegłych Rewidentów. W przypadku uznania Cię winnym koszty postępowania obciążają Ciebie.
Jak możemy pomóc
Kancelaria świadczy pomoc prawną rzecznikom patentowym, doradcom podatkowym i biegłym rewidentom objętym postępowaniem dyscyplinarnym – na każdym etapie.
Pomożemy Ci w: analizie zarzutów i ocenie szans w postępowaniu, przygotowaniu wyjaśnień na etapie dochodzenia i postępowania wyjaśniającego, zebraniu i zabezpieczeniu materiału dowodowego, reprezentacji przed organami dyscyplinarnymi pierwszej instancji, przygotowaniu odwołania do organu drugiej instancji, sporządzeniu kasacji do Sądu Najwyższego (dotyczy rzeczników patentowych), obronie w toku postępowania przed sądem apelacyjnym, złożeniu zażalenia na tymczasowe zawieszenie prawa wykonywania zawodu.
Umów się na konsultację w Poznaniu już dziś
Postępowanie dyscyplinarne to poważna sprawa która wymaga poważnego podejścia. Nie musisz przechodzić przez to sam.
📞 Umów się na konsultację:
Kowalak Jędrzejewska Konrady i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań Tel.: +48 61 222 49 63 Tel./faks: 61 842 74 45 E-mail: kancelaria@prawnikpoznanski.pl
🗓️ Konsultacje stacjonarne i online 🏛️ Reprezentacja przed organami dyscyplinarnymi i sądami 🌍 Obsługa klientów z Poznania i okolic (Jarocin, Gniezno, Września, Kalisz, Leszno)
Oddział Jarocin: Aleja Niepodległości 6, 63-200 Jarocin Tel.: +48 575 641 021 E-mail: adwokat@kancelariajarocin.pl Web: kancelariajarocin.pl