Ochrona przedemerytalna – kiedy pracodawca nie może Cię zwolnić
Osoby zbliżające się do wieku emerytalnego są szczególnie narażone na utratę pracy – i jednocześnie mają ograniczone możliwości znalezienia nowego zatrudnienia. Polskie prawo pracy dostrzega to ryzyko i wprowadza szczególną ochronę przed zwolnieniem dla pracowników w wieku przedemerytalnym. Warto wiedzieć kiedy ta ochrona obowiązuje i jakie są jej granice.
Kto jest objęty ochroną przedemerytalną
Ochroną objęty jest pracownik któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego – jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku.
Wiek emerytalny w Polsce wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Oznacza to że ochrona przedemerytalna co do zasady obejmuje kobiety od ukończenia 56. roku życia i mężczyzn od ukończenia 61. roku życia.
Oba warunki muszą być spełnione łącznie – nie wystarczy sam wiek. Pracownik musi też mieć staż ubezpieczeniowy który umożliwi mu uzyskanie emerytury z osiągnięciem wieku emerytalnego.
Na czym polega ochrona
Pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi objętemu ochroną przedemerytalną. Zakaz dotyczy wypowiedzenia definitywnego – zakończenia umowy po upływie okresu wypowiedzenia. Ochrona nie wyklucza natomiast rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika – jeśli zachodzą ku temu podstawy.
Wypowiedzenie zmieniające a ochrona przedemerytalna
Ochrona przedemerytalna chroni przed definitywnym wypowiedzeniem umowy – ale nie wyklucza w pewnych okolicznościach wypowiedzenia warunków pracy lub płacy. Pracodawca może wypowiedzieć pracownikowi w wieku przedemerytalnym warunki pracy lub płacy wyłącznie gdy wypowiedzenie stało się konieczne ze względu na: wprowadzenie nowych zasad wynagradzania dotyczących ogółu pracowników zatrudnionych u danego pracodawcy lub grupy do której pracownik należy, lub stwierdzoną orzeczeniem lekarskim utratę zdolności do wykonywania dotychczasowej pracy albo niezawinioną przez pracownika utratę uprawnień koniecznych do jej wykonywania.
Gdy pracownik otrzyma wypowiedzenie zmieniające musi złożyć oświadczenie o odmowie przyjęcia nowych warunków przed upływem połowy okresu wypowiedzenia – inaczej uważa się że zaakceptował nowe warunki. Pismo pracodawcy musi zawierać pouczenie o tym prawie. Jeśli pouczenia brakuje – pracownik może złożyć oświadczenie o odmowie aż do końca okresu wypowiedzenia.
Wyjątki od ochrony – kiedy pracodawca może zwolnić
Upadłość lub likwidacja pracodawcy. Ochrona przedemerytalna nie obowiązuje gdy ogłoszono upadłość lub likwidację pracodawcy. W takim przypadku pracodawca może wypowiedzieć umowę pracownikowi w wieku przedemerytalnym. Pracownikowi przysługuje jednak odprawa i inne należności wynikające z przepisów.
Renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Ochrona nie obowiązuje gdy pracownik uzyskał prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. W takiej sytuacji pracodawca może wypowiedzieć mu umowę mimo osiągnięcia wieku przedemerytalnego.
Rozwiązanie bez wypowiedzenia z winy pracownika. Ochrona przedemerytalna nie wyklucza zwolnienia dyscyplinarnego – jeśli pracownik dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, popełnił przestępstwo uniemożliwiające dalsze zatrudnienie lub w sposób zawiniony utracił uprawnienia konieczne do wykonywania pracy.
Zwolnienia grupowe. Przy zwolnieniach grupowych ochrona przedemerytalna jest ograniczona. Pracodawca nie może rozwiązać umowy o pracę z pracownikiem w wieku przedemerytalnym – ale może wypowiedzieć mu warunki pracy i płacy. Jeśli pracownik nie przyjmie nowych warunków – może dochodzić swoich praw przed sądem pracy.
Co przysługuje pracownikowi po bezprawnym zwolnieniu
Jeśli pracodawca wypowiedział umowę wbrew ochronie przedemerytalnej – pracownik może odwołać się do sądu pracy w ciągu 21 dni od doręczenia wypowiedzenia.
Sąd pracy co do zasady nie może odmówić przywrócenia do pracy pracownika objętego ochroną przedemerytalną – nawet jeśli uzna że przywrócenie jest niecelowe. Wyjątek stanowi sytuacja gdy przywrócenie jest niemożliwe z przyczyn określonych przepisami – na przykład przy likwidacji pracodawcy.
Pracownikowi przywróconemu do pracy przysługuje wynagrodzenie za cały czas pozostawania bez pracy – bez żadnego limitu czasowego. To jedna z najważniejszych i najbardziej dotkliwych konsekwencji bezprawnego zwolnienia pracownika objętego ochroną przedemerytalną.
Jak sprawdzić czy jesteś objęty ochroną
Obliczenie okresu ochronnego wymaga ustalenia aktualnego wieku, daty urodzenia, wieku emerytalnego i wymaganego stażu ubezpieczeniowego. Ochrona zaczyna się automatycznie – pracodawca nie musi o niej informować, a pracownik nie musi jej zgłaszać.
Pracodawca który wypowiedział umowę nie wiedząc o osiągnięciu przez pracownika wieku przedemerytalnego i tak narusza przepisy. Pracownik może powołać się na ochronę nawet po otrzymaniu wypowiedzenia – podnosząc ten fakt w odwołaniu do sądu pracy.
Ochrona przedemerytalna a praca na czas określony
Ochrona przedemerytalna obejmuje zarówno pracowników zatrudnionych na umowę na czas nieokreślony jak i na czas określony. Pracodawca nie może wypowiedzieć umowy na czas określony pracownikowi objętemu ochroną – nawet jeśli umowa przewiduje możliwość wypowiedzenia.
Umowa na czas określony która wygasa samoistnie z upływem czasu jednak nie jest wypowiedzeniem. Ochrona przedemerytalna nie zapobiega wygaśnięciu umowy z upływem terminu na który została zawarta. Jest to istotna różnica praktyczna – pracodawcy niekiedy celowo zawierają umowy na czas określony kończące się przed osiągnięciem przez pracownika wieku przedemerytalnego.
Jak możemy pomóc
Jeśli otrzymałeś wypowiedzenie w czasie gdy byłeś objęty ochroną przedemerytalną – skontaktuj się z nami niezwłocznie. Masz tylko 21 dni na złożenie odwołania do sądu pracy.
Kancelaria pomoże Ci w: ocenie czy w chwili otrzymania wypowiedzenia byłeś objęty ochroną przedemerytalną, przygotowaniu i złożeniu odwołania do sądu pracy, reprezentacji przed sądem pracy w sprawie o przywrócenie do pracy, dochodzeniu wynagrodzenia za cały czas pozostawania bez pracy, ocenie czy wypowiedzenie zmieniające zostało dokonane zgodnie z przepisami i czy należy Ci się dodatek wyrównawczy.
Umów się na konsultację w Poznaniu już dziś
Nie musisz przechodzić przez to sam. Nasza kancelaria w centrum Poznania wspiera pracowników w sporach z pracodawcami – z profesjonalizmem, transparentnością i wieloletnim doświadczeniem przed poznańskimi sądami.
Pracodawcy mają swoich prawników. Ty też potrzebujesz prawnika po swojej stronie.
Z praktyki Sądu Rejonowego – Sądu Pracy w Poznaniu wiemy że zdecydowana większość spraw prowadzonych przez profesjonalnych pełnomocników kończy się znacznie korzystniejszym wynikiem niż sprawy prowadzone samodzielnie.
📞 Umów się na konsultację:
Kowalak Jędrzejewska Konrady i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań Tel.: +48 61 222 49 63 Tel./faks: 61 842 74 45 E-mail: kancelaria@prawnikpoznanski.pl
🗓️ Konsultacje stacjonarne i online 🏛️ Reprezentacja przed poznańskimi sądami 🌍 Obsługa klientów z Poznania i okolic (Jarocin, Gniezno, Września, Kalisz, Leszno)
Oddział Jarocin: Aleja Niepodległości 6, 63-200 Jarocin Tel.: +48 575 641 021 E-mail: adwokat@kancelariajarocin.pl Web: kancelariajarocin.pl