Postępowanie dyscyplinarne i odpowiedzialność zawodowa architekta i inżyniera budownictwa – prawa obwinionego i jak się bronić
Dowiedziałeś się że okręgowy rzecznik odpowiedzialności zawodowej wszczął postępowanie wyjaśniające albo że okręgowa rada izby skierowała wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. Architekt i inżynier budownictwa mogą stanąć przed sądem dyscyplinarnym z dwóch odrębnych powodów – i warto to rozumieć, bo każdy z tych trybów rządzi się nieco innymi zasadami. Warto też wiedzieć jakie masz prawa i jak skutecznie się bronić.
Dwa odrębne postępowania – dyscyplinarne i z tytułu odpowiedzialności zawodowej
Przed sądem dyscyplinarnym izby możesz stanąć w dwóch różnych sprawach.
Odpowiedzialność dyscyplinarna – uregulowana w ustawie o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa – dotyczy zawinionych naruszeń obowiązków członka izby. Chodzi o naruszenie przepisów lub zasad wiedzy technicznej przy wykonywaniu czynności zawodowych, naruszenie zasad etyki zawodowej, niestosowanie się do uchwał organów izby, nieopłacanie składek członkowskich.
Odpowiedzialność zawodowa – uregulowana w ustawie Prawo budowlane – dotyczy naruszeń popełnionych przy wykonywaniu samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie: nieprzestrzegania przepisów techniczno-budowlanych, naruszenia zasad sztuki budowlanej, a w szczególności działania prowadzącego do zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia.
Oba postępowania toczą się przed tymi samymi organami izby – okręgowym i krajowym sądem dyscyplinarnym oraz rzecznikiem odpowiedzialności zawodowej – ale są od siebie niezależne i kończą się różnymi rodzajami kar. Mogą toczyć się równolegle z postępowaniem karnym.
Odpowiedzialność dyscyplinarna – za co i jakie kary
Za co architekt i inżynier budownictwa odpowiadają dyscyplinarnie
Członek izby odpowiada dyscyplinarnie za zawinione naruszenie następujących obowiązków: przestrzeganie przy wykonywaniu czynności zawodowych obowiązujących przepisów oraz zasad wiedzy technicznej, przestrzeganie zasad etyki zawodowej, stosowanie się do uchwał organów izby, regularne opłacanie składek członkowskich.
Wyłączone z odpowiedzialności dyscyplinarnej są czyny podlegające odpowiedzialności zawodowej z Prawa budowlanego oraz czyny podlegające odpowiedzialności porządkowej zgodnie z przepisami Kodeksu pracy. Odpowiedzialność dyscyplinarna jest niezależna od odpowiedzialności karnej – oba postępowania mogą toczyć się równolegle, choć dyscyplinarne może być zawieszone do czasu zakończenia karnego.
Kary dyscyplinarne
Okręgowy sąd dyscyplinarny może orzec: upomnienie, naganę, zawieszenie w prawach członka izby na okres do 2 lat, skreślenie z listy członków izby.
Zawieszenie w prawach członka izby powoduje zakaz wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie na okres zawieszenia. Oznacza to faktyczne unieruchomienie zawodowe na czas trwania kary – bez możliwości podpisywania projektów, pełnienia funkcji kierownika budowy czy inspektora nadzoru.
Skreślenie z listy członków izby pociąga za sobą utratę prawa do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. Skreślony nie może ubiegać się o ponowny wpis na listę przez 10 lat od uprawomocnienia się orzeczenia. Ponowny wpis po tym czasie wymaga odbycia szkolenia uzupełniającego.
Członkowi ukaranemu karą zawieszenia w prawach – do czasu zatarcia kary – nie przysługuje czynne i bierne prawo wyborcze. Jego mandat w organach izby wygasa.
Odpowiedzialność zawodowa z Prawa budowlanego – odrębny tryb
Odpowiedzialność zawodowa uregulowana w Prawie budowlanym dotyczy poważniejszych naruszeń – działań lub zaniechań przy wykonywaniu samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, które naruszają przepisy techniczno-budowlane lub stanowią rażące naruszenie zasad sztuki budowlanej.
Kary orzekane z tytułu odpowiedzialności zawodowej (zgodnie z Prawem budowlanym) to: upomnienie, zakaz wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie na określony czas, unieważnienie uprawnień budowlanych z możliwością ubiegania się o ponowne ich uzyskanie po określonym czasie.
Od orzeczeń Krajowego Sądu Dyscyplinarnego w sprawach odpowiedzialności zawodowej (z Prawa budowlanego) przysługuje skarga do sądu administracyjnego – to fundamentalna różnica w stosunku do odpowiedzialności dyscyplinarnej gdzie droga odwoławcza prowadzi do sądu apelacyjnego.
Organy postępowania – kto prowadzi sprawę
Okręgowy rzecznik odpowiedzialności zawodowej – prowadzi postępowanie wyjaśniające i pełni funkcję oskarżyciela przed okręgowym sądem dyscyplinarnym.
Krajowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej – pełni funkcję oskarżyciela przed Krajowym Sądem Dyscyplinarnym w sprawach członków organów Krajowej Izby; nadzoruje okręgowych rzeczników.
Okręgowy sąd dyscyplinarny – orzeka w pierwszej instancji w składzie trzyosobowym zarówno w sprawach dyscyplinarnych jak i z zakresu odpowiedzialności zawodowej.
Krajowy Sąd Dyscyplinarny – rozpatruje odwołania od orzeczeń sądów okręgowych w składzie pięcioosobowym. Orzeka też w pierwszej instancji w sprawach członków organów Krajowej Izby w składzie trzyosobowym.
Sąd apelacyjny – sąd pracy i ubezpieczeń społecznych – rozpatruje odwołania od orzeczeń Krajowego Sądu Dyscyplinarnego w sprawach odpowiedzialności dyscyplinarnej. Od orzeczenia sądu apelacyjnego kasacja nie przysługuje.
Sąd administracyjny – właściwy dla skargi na orzeczenie Krajowego Sądu Dyscyplinarnego w sprawach odpowiedzialności zawodowej z Prawa budowlanego.
Kto może wszcząć postępowanie dyscyplinarne
Postępowanie dyscyplinarne wszczyna się na wniosek: okręgowej rady izby, okręgowego rzecznika odpowiedzialności zawodowej lub Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej. Oznacza to że postępowanie nie może być wszczęte wyłącznie na podstawie skargi osoby trzeciej – musi być poprzedzone wnioskiem jednego z tych organów. Skargi klientów, inwestorów czy uczestników procesu budowlanego mogą jednak być impulsem do złożenia takiego wniosku przez radę lub rzecznika.
Jak przebiega postępowanie dyscyplinarne
Postępowanie wyjaśniające. Rzecznik odpowiedzialności zawodowej zbiera materiał dowodowy – przesłuchuje świadków, biegłych i Ciebie. To kluczowy etap. Wyjaśnienia złożone przed rzecznikiem trafiają do akt i są odczytywane na rozprawie. Zanim je złożysz – skonsultuj się z obrońcą. Sąd dyscyplinarny może na wniosek rzecznika zwracać się do organów administracji architektoniczno-budowlanej lub nadzoru budowlanego o udostępnienie kopii projektu budowlanego jeśli ma to związek z prowadzonym postępowaniem.
Rozprawa przed okręgowym sądem dyscyplinarnym. Okręgowy sąd dyscyplinarny orzeka w składzie trzyosobowym. Ma uprawnienia do wzywania i przesłuchiwania świadków oraz biegłych z zachowaniem przepisów postępowania karnego. W postępowaniu z zakresu odpowiedzialności zawodowej okręgowa komisja kwalifikacyjna sporządza opinie techniczne dla sądu.
Odwołanie do Krajowego Sądu Dyscyplinarnego. Od orzeczenia okręgowego sądu dyscyplinarnego obwinionemu oraz okręgowemu rzecznikowi odpowiedzialności zawodowej przysługuje odwołanie do Krajowego Sądu Dyscyplinarnego w terminie 14 dni od doręczenia orzeczenia na piśmie wraz z uzasadnieniem.
Odwołanie do sądu apelacyjnego (w sprawach dyscyplinarnych). Od orzeczenia Krajowego Sądu Dyscyplinarnego w sprawach odpowiedzialności dyscyplinarnej przysługuje odwołanie do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania obwinionego sądu apelacyjnego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych – w terminie 14 dni od doręczenia rozstrzygnięcia z uzasadnieniem. Stosuje się przepisy KPC o apelacji. Kasacja nie przysługuje.
Skarga do sądu administracyjnego (w sprawach odpowiedzialności zawodowej). Od orzeczenia Krajowego Sądu Dyscyplinarnego w sprawach odpowiedzialności zawodowej z Prawa budowlanego przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
Przedawnienie – ważne terminy
W postępowaniu dyscyplinarnym obowiązują dwa niezależne terminy przedawnienia – oba muszą być zachowane, żeby wszczęcie postępowania było możliwe. Nie można wszcząć postępowania dyscyplinarnego: po upływie 3 miesięcy od dnia powzięcia przez rzecznika wiadomości o popełnieniu przewinienia oraz jeżeli od chwili popełnienia przewinienia upłynęły 3 lata.
Jeśli czyn zawiera znamiona przestępstwa – przedawnienie dyscyplinarne następuje dopiero z upływem karalności przestępstwa. Bieg przedawnienia przerywa każda czynność okręgowego rzecznika lub Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej.
Zatarcie kary dyscyplinarnej
Zatarcie wpisu o ukaraniu następuje z urzędu po upływie: 3 lat od uprawomocnienia się orzeczenia kary upomnienia lub nagany, 5 lat od upływu okresu zawieszenia w prawach członka izby, 15 lat od uprawomocnienia się orzeczenia kary skreślenia z listy członków izby. Jeśli w tych okresach członek izby zostanie ukarany inną karą dyscyplinarną – zatarcie następuje łącznie z zatarciem późniejszego wpisu.
Twoje prawa jako obwinionego
Prawo do obrońcy. Obrońcą może być członek samorządu zawodowego (architekt lub inżynier budownictwa), adwokat lub radca prawny. Obrońcę możesz ustanowić na każdym etapie postępowania. Obrońcą nie może być członek sądu dyscyplinarnego ani rzecznik odpowiedzialności zawodowej. Obrońca jest obowiązany zachować w tajemnicy wszystko o czym dowie się w związku z wykonywaniem czynności obrońcy.
Prawo do zapoznania się z aktami sprawy – w tym ze wszystkimi zebranymi dowodami i opiniami biegłych.
Prawo do złożenia wyjaśnień lub odmowy ich składania. Sąd dyscyplinarny orzeka na podstawie swobodnej oceny całokształtu dowodów uwzględniając okoliczności przemawiające zarówno na Twoją korzyść jak i niekorzyść.
Prawo do zgłaszania wniosków dowodowych – przesłuchania świadków i biegłych.
Prawo do odwołania od orzeczenia okręgowego sądu dyscyplinarnego – termin 14 dni.
Prawo do odwołania od orzeczenia Krajowego Sądu Dyscyplinarnego – termin 14 dni.
Kilka praktycznych wskazówek
Ustanów obrońcę jak najwcześniej. Wyjaśnienia złożone bez przygotowania mogą zaważyć na całym postępowaniu.
Zabezpiecz dokumentację projektową i techniczną. Projekty budowlane, dzienniki budowy, protokoły odbiorów, korespondencja z inwestorem i uczestnikami procesu budowlanego, opinie techniczne – zebranie tego materiału od razu po wszczęciu postępowania jest kluczowe.
Sprawdź termin przedawnienia. Krótki trzymiesięczny termin od powzięcia wiadomości przez rzecznika jest często pierwszą linią obrony. Warto zbadać kiedy dokładnie rzecznik dowiedział się o zdarzeniu.
Rozróżnij postępowania. Upewnij się czy postępowanie prowadzone jest w trybie odpowiedzialności dyscyplinarnej (ustawa o samorządach) czy odpowiedzialności zawodowej (Prawo budowlane) – drogi odwoławcze i rodzaje kar różnią się istotnie.
Pilnuj terminów odwołania. Czternaście dni od doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem to termin krótki – szczególnie gdy orzeczenie jest rozbudowane.
Jak możemy pomóc
Kancelaria świadczy pomoc prawną architektom i inżynierom budownictwa objętym postępowaniem dyscyplinarnym lub z tytułu odpowiedzialności zawodowej – na każdym etapie.
Pomożemy Ci w: analizie zarzutów i ocenie szans w postępowaniu, przygotowaniu wyjaśnień na etapie postępowania wyjaśniającego, zebraniu i zabezpieczeniu materiału dowodowego w tym dokumentacji projektowej i technicznej, reprezentacji przed okręgowym sądem dyscyplinarnym, przygotowaniu odwołania do Krajowego Sądu Dyscyplinarnego, przygotowaniu odwołania do sądu apelacyjnego w sprawach dyscyplinarnych, sporządzeniu skargi do sądu administracyjnego w sprawach odpowiedzialności zawodowej z Prawa budowlanego.
Umów się na konsultację w Poznaniu już dziś
Postępowanie dyscyplinarne lub z tytułu odpowiedzialności zawodowej to poważna sprawa która wymaga poważnego podejścia. Nie musisz przechodzić przez to sam.
📞 Umów się na konsultację:
Kowalak Jędrzejewska Konrady i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań Tel.: +48 61 222 49 63 Tel./faks: 61 842 74 45 E-mail: kancelaria@prawnikpoznanski.pl
🗓️ Konsultacje stacjonarne i online 🏛️ Reprezentacja przed organami dyscyplinarnymi i sądami 🌍 Obsługa klientów z Poznania i okolic (Jarocin, Gniezno, Września, Kalisz, Leszno)
Oddział Jarocin: Aleja Niepodległości 6, 63-200 Jarocin Tel.: +48 575 641 021 E-mail: adwokat@kancelariajarocin.pl Web: kancelariajarocin.pl