Postępowanie dyscyplinarne adwokata – prawa obwinionego i jak się bronić
Dowiedziałeś się że przeciwko Tobie wszczęto postępowanie dyscyplinarne. Albo dopiero otrzymałeś zawiadomienie o złożonej skardze i nie wiesz co dalej. Postępowanie dyscyplinarne to jedno z najtrudniejszych doświadczeń w karierze adwokata – bo dotyka nie tylko praktyki zawodowej, ale i reputacji oraz poczucia tożsamości zawodowej. Nie bagatelizuj tego co się dzieje – ale też nie poddawaj się bez walki. Masz prawa i masz narzędzia obrony.
Co może być przyczyną postępowania dyscyplinarnego
Adwokat odpowiada dyscyplinarnie za postępowanie sprzeczne z prawem, zasadami etyki lub godnością zawodu, za naruszenie obowiązków zawodowych, a także za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej.
W praktyce najczęstsze przyczyny wszczynania postępowań to: naruszenie tajemnicy adwokackiej, konflikt interesów, nierzetelna obsługa klienta lub zaniedbanie sprawy, zachowanie uchybiające godności zawodu, nienależyte rozliczenia z klientem, naruszenie zasad reklamy adwokackiej, zarzuty związane z prowadzeniem spraw poza zleceniem klienta.
Pamiętaj że odpowiedzialność dyscyplinarna jest niezależna od odpowiedzialności karnej i cywilnej. Postępowania te mogą toczyć się równolegle. Sąd dyscyplinarny może jednak zawiesić postępowanie dyscyplinarne do czasu ukończenia postępowania karnego o ten sam czyn.
Kto prowadzi postępowanie i przed kim będziesz odpowiadać
Postępowanie dyscyplinarne obejmuje trzy etapy: dochodzenie, postępowanie przed sądem dyscyplinarnym i postępowanie wykonawcze.
Rzecznik dyscyplinarny – to on prowadzi dochodzenie. Zbiera dowody, przesłuchuje świadków i Ciebie. To on decyduje czy skierować sprawę do sądu dyscyplinarnego, umorzyć postępowanie albo skierować wniosek do dziekana o upomnienie dziekańskie. Rzecznik prowadzi postępowanie z urzędu.
Sąd dyscyplinarny izby adwokackiej – orzeka w pierwszej instancji. Składy trzyosobowe. To tu odbywa się rozprawa.
Wyższy Sąd Dyscyplinarny – rozpoznaje odwołania od orzeczeń sądów dyscyplinarnych izb. Działa przy Naczelnej Radzie Adwokackiej.
Sąd Najwyższy – rozpoznaje kasacje. Kasację może wnieść nie tylko obwiniony – ale też Minister Sprawiedliwości, Rzecznik Praw Obywatelskich i Prezes NRA.
Warto wiedzieć że Minister Sprawiedliwości może polecić wszczęcie dochodzenia lub postępowania przed sądem dyscyplinarnym i przysługują mu prawa strony. Ma też prawo wglądu do akt na każdym etapie postępowania oraz prawo wniesienia odwołania i kasacji.
Jakie kary grożą obwinionemu adwokatowi
Sąd dyscyplinarny może orzec jedną z następujących kar: upomnienie, naganę, karę pieniężną od półtorakrotności do dwunastokrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę, zawieszenie w czynnościach zawodowych na czas od 3 miesięcy do 5 lat, wydalenie z adwokatury.
Kary mogą być orzekane z dodatkowymi środkami. Obok nagany lub kary pieniężnej sąd może orzec zakaz wykonywania patronatu na 1 do 5 lat. Obok kary zawieszenia sąd obowiązkowo orzeka zakaz patronatu na 2 do 10 lat. Obok każdej kary sąd może orzec obowiązek przeproszenia pokrzywdzonego – określając sposób jego wykonania. Sąd może też zarządzić podanie treści orzeczenia do publicznej wiadomości jeśli uzna to za celowe.
Nagana i kara pieniężna powodują utratę biernego prawa wyborczego do organów samorządu adwokackiego na 3 lata. Zawieszenie powoduje utratę zarówno biernego jak i czynnego prawa wyborczego na 6 lat od uprawomocnienia się orzeczenia.
Kara wydalenia z adwokatury oznacza skreślenie z listy adwokatów bez prawa ubiegania się o ponowny wpis przez 10 lat.
Jeżeli odpowiadasz za kilka przewinień jednocześnie – sąd orzeka kary za każde z osobna a następnie wymierza karę łączną według szczegółowych zasad określonych w ustawie. Nie wszystkie rodzaje kar podlegają łączeniu.
Koszty postępowania – kto płaci
Koszty postępowania mają charakter zryczałtowany. Jeśli zostaniesz skazany – ponosisz koszty postępowania. Jeśli postępowanie zakończy się uniewinnieniem lub umorzeniem – koszty ponosi izba adwokacka. Prawomocne orzeczenie w zakresie kary pieniężnej i kosztów postępowania jest tytułem egzekucyjnym – po nadaniu klauzuli wykonalności podlega egzekucji.
Upomnienie dziekańskie – łagodniejsza alternatywa
Zanim sprawa trafi do sądu dyscyplinarnego istnieje możliwość zakończenia jej w łagodniejszy sposób. Jeśli przewinienie jest mniejszej wagi albo w świetle okoliczności sprawy wystarczającym środkiem będzie upomnienie bez potrzeby wymierzania kary – dziekan okręgowej rady adwokackiej może na wniosek rzecznika dyscyplinarnego poprzestać na udzieleniu upomnienia dziekańskiego. Dziekan może przy tym zobowiązać adwokata do przeproszenia pokrzywdzonego.
Jeśli nie zgadzasz się z udzielonym upomnieniem – masz prawo odwołać się do sądu dyscyplinarnego w terminie 7 dni od jego udzielenia.
Twoje prawa jako obwinionego – tego nie oddawaj
Prawo do obrońcy. Masz prawo ustanowić obrońcę – którym może być wyłącznie adwokat lub radca prawny. To fundamentalne prawo z którego powinieneś skorzystać jak najwcześniej – najlepiej już na etapie dochodzenia prowadzonego przez rzecznika dyscyplinarnego. Obrońca może działać w sprawie nawet jeśli nie stawiasz się na czynności.
Prawo do zapoznania się z aktami sprawy. Masz dostęp do akt postępowania i wszelkich zebranych dowodów.
Prawo do złożenia wyjaśnień lub odmowy ich składania. Możesz złożyć wyjaśnienia – ale nie musisz. Twoje milczenie nie może być interpretowane na Twoją niekorzyść.
Prawo do zgłaszania wniosków dowodowych. Możesz wnioskować o przeprowadzenie dowodów – przesłuchanie świadków, dołączenie dokumentów, powołanie biegłego.
Prawo do zadawania pytań świadkom.
Prawo do wypowiedzi końcowej przed wydaniem orzeczenia.
Prawo do odwołania od orzeczenia sądu dyscyplinarnego pierwszej instancji – w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem.
Prawo do kasacji do Sądu Najwyższego – w terminie 30 dni od doręczenia orzeczenia WSD z uzasadnieniem, wnoszonej za pośrednictwem Wyższego Sądu Dyscyplinarnego, bez opłaty sądowej. Podstawy kasacji: rażące naruszenie prawa lub rażąca niewspółmierność kary.
Ważna zasada: jeśli odwołasz się od orzeczenia – Wyższy Sąd Dyscyplinarny może orzec na Twoją niekorzyść tylko wtedy gdy środek odwoławczy na Twoją niekorzyść wniósł ktoś inny. Twoje własne odwołanie nie może Ci zaszkodzić.
Tymczasowe zawieszenie w czynnościach zawodowych – jak się przed nim bronić
W trakcie postępowania dyscyplinarnego lub karnego sąd dyscyplinarny może tymczasowo zawiesić Cię w czynnościach zawodowych. Może to nastąpić z urzędu lub na wniosek stron w szczególnie uzasadnionych okolicznościach. Postanowienie jest natychmiast wykonalne.
Jeśli zostałeś tymczasowo aresztowany w postępowaniu karnym – sąd dyscyplinarny jest zobowiązany orzec o tymczasowym zawieszeniu w terminie 14 dni od powzięcia o tym wiadomości.
Masz prawo w każdym czasie złożyć wniosek o uchylenie tymczasowego zawieszenia. Zażalenie na postanowienie rozpoznające Twój wniosek przysługuje Ci jednak tylko wtedy gdy wniosek złożyłeś po upływie co najmniej trzech miesięcy od wydania postanowienia o zawieszeniu. Na samo postanowienie o tymczasowym zawieszeniu przysługuje Ci zażalenie.
Tymczasowe zawieszenie uchyla się niezwłocznie gdy ustaną przyczyny które je uzasadniały.
Jawność rozprawy a tajemnica adwokacka
Rozprawa przed sądem dyscyplinarnym jest co do zasady jawna. Możesz jednak wnioskować o wyłączenie jawności – i sąd powinien to uwzględnić jeśli jawność zagraża ujawnieniu tajemnicy adwokackiej lub zachodzą inne przyczyny wyłączenia jawności przewidziane przepisami prawa.
Pamiętaj że niestawiennictwo na rozprawę ani Twoje ani Twojego obrońcy co do zasady nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Orzeczenie wydane pod Twoją nieobecność nie jest uważane za zaoczne. Jeśli chcesz odroczenia – musisz należycie usprawiedliwić nieobecność i jednocześnie wnieść o odroczenie. Choroba wymaga zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego niemożność stawienia się.
Przedawnienie – sprawdź czy postępowanie w ogóle mogło być wszczęte
Postępowanie dyscyplinarne nie może być wszczęte jeśli od czasu popełnienia przewinienia upłynęły 3 lata. Jeśli jednak czyn zawiera znamiona przestępstwa – przedawnienie dyscyplinarne następuje dopiero z upływem okresu przedawnienia karalności tego przestępstwa.
Jeśli postępowanie zostało wszczęte przed upływem 3 lat – karalność przewinienia ustaje gdy od jego popełnienia upłynęło 5 lat.
Zbadanie czy termin przedawnienia nie upłynął to jeden z pierwszych elementów analizy której powinien dokonać Twój obrońca. Uchybienie terminu przez rzecznika dyscyplinarnego jest podstawą do umorzenia postępowania.
Zatarcie kary – kiedy sprawa przestaje ciążyć na karierze
Wzmianka o ukaraniu dyscyplinarnym jest usuwana z urzędu – o ile w tym czasie nie zostałeś ponownie ukarany ani nie wszczęto nowego postępowania. Terminy zatarcia: upomnienie, nagana i kara pieniężna – 3 lata od uprawomocnienia się orzeczenia, zawieszenie – 5 lat od odbycia kary, wydalenie – 15 lat od uprawomocnienia się orzeczenia. Po zatarciu dziekan zarządza wykreślenie wzmianki i usunięcie z akt osobowych dokumentów dotyczących ukarania.
Kilka praktycznych wskazówek
Nie bagatelizuj pierwszego pisma. Zawiadomienie o wszczęciu dochodzenia to poważna sprawa – nawet jeśli zarzuty wydają Ci się absurdalne. Reakcja od pierwszego momentu ma znaczenie dla całego postępowania.
Ustanów obrońcę jak najwcześniej. Najlepiej jeszcze przed złożeniem pierwszych wyjaśnień przed rzecznikiem dyscyplinarnym. Wyjaśnienia złożone na tym etapie są kluczowe – a błędy popełnione w tym momencie trudno naprawić.
Zabezpiecz dokumentację. Korespondencja z klientem, notatki, dokumenty sprawy, pełnomocnictwa – wszystko to może być kluczowym dowodem na Twoją korzyść.
Pilnuj terminów. Odwołanie do WSD – 14 dni od doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem. Kasacja do SN – 30 dni od doręczenia orzeczenia WSD z uzasadnieniem. Odwołanie od upomnienia dziekańskiego – 7 dni.
Pamiętaj o możliwości umorzenia. Rzecznik dyscyplinarny może umorzyć postępowanie w wypadkach mniejszej wagi – warto przedstawić mu okoliczności przemawiające za takim rozwiązaniem.
Jak możemy pomóc
Kancelaria świadczy pomoc prawną adwokatom objętym postępowaniem dyscyplinarnym – na każdym etapie postępowania.
Pomożemy Ci w: analizie zarzutów i ocenie szans na uniewinnienie lub umorzenie, przygotowaniu wyjaśnień na etapie dochodzenia prowadzonego przez rzecznika dyscyplinarnego, zbadaniu czy nie upłynął termin przedawnienia, zebraniu i zabezpieczeniu materiału dowodowego na Twoją korzyść, reprezentacji przed sądem dyscyplinarnym izby adwokackiej, przygotowaniu odwołania do Wyższego Sądu Dyscyplinarnego, sporządzeniu kasacji do Sądu Najwyższego, obronie w związku z tymczasowym zawieszeniem w czynnościach zawodowych i złożeniu wniosku o jego uchylenie.
Umów się na konsultację w Poznaniu już dziś
Postępowanie dyscyplinarne to poważna sprawa która wymaga poważnego podejścia. Nie musisz przechodzić przez to sam.
📞 Umów się na konsultację:
Kowalak Jędrzejewska Konrady i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań Tel.: +48 61 222 49 63 Tel./faks: 61 842 74 45 E-mail: kancelaria@prawnikpoznanski.pl
🗓️ Konsultacje stacjonarne i online 🏛️ Reprezentacja przed organami dyscyplinarnymi i Sądem Najwyższym 🌍 Obsługa klientów z Poznania i okolic (Jarocin, Gniezno, Września, Kalisz, Leszno)
Oddział Jarocin: Aleja Niepodległości 6, 63-200 Jarocin Tel.: +48 575 641 021 E-mail: adwokat@kancelariajarocin.pl Web: kancelariajarocin.pl