Postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarza i lekarza dentysty – prawa obwinionego i jak się bronić
Dowiedziałeś się że złożono na Ciebie skargę do okręgowej izby lekarskiej albo że rzecznik odpowiedzialności zawodowej wszczął czynności sprawdzające lub postępowanie wyjaśniające. To jeden z najtrudniejszych momentów w karierze lekarza – bo postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej może zakończyć się karą finansową, zakazem pełnienia funkcji kierowniczych, ograniczeniem lub zawieszeniem prawa wykonywania zawodu, a w najpoważniejszych przypadkach jego pozbawieniem. Warto wiedzieć jak ta procedura wygląda od środka, jakie masz prawa i jak skutecznie się bronić.
Czym jest odpowiedzialność zawodowa lekarza i czym różni się od dyscyplinarnej
W przypadku lekarzy i lekarzy dentystów mówi się o odpowiedzialności zawodowej – nie dyscyplinarnej. To nie tylko kwestia nazewnictwa. Lekarze odpowiadają przed sądami lekarskimi – organami samorządu lekarskiego działającymi w strukturze okręgowych izb lekarskich i Naczelnej Izby Lekarskiej. Procedura jest odrębna i uregulowana ustawą o izbach lekarskich.
Postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej toczy się niezależnie od postępowania karnego lub dyscyplinarnego dotyczącego tego samego czynu – może być zawieszone do czasu ukończenia jednego z nich, jeśli ich wynik może mieć wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie zawodowej.
Za co lekarz odpowiada zawodowo
Lekarz i lekarz dentysta odpowiadają zawodowo za przewinienie zawodowe – czyli za naruszenie zasad etyki lekarskiej oraz przepisów związanych z wykonywaniem zawodu lekarza. Najczęstsze przyczyny postępowań to: naruszenie zasad etyki lekarskiej ujętych w Kodeksie Etyki Lekarskiej, naruszenie przepisów o wykonywaniu zawodu lekarza, uchybienie obowiązkom wobec pacjenta, naruszenie praw pacjenta, naruszenie tajemnicy lekarskiej, nieudzielenie pomocy lekarskiej.
Organy postępowania – kto prowadzi sprawę
Rzecznik odpowiedzialności zawodowej – prowadzi czynności sprawdzające i postępowanie wyjaśniające. Działa przy okręgowej izbie lekarskiej lub przy Naczelnej Izbie Lekarskiej. Może wszcząć postępowanie na podstawie informacji o możliwości popełnienia przewinienia – z własnej inicjatywy lub na podstawie skargi. Sprawuje też funkcję oskarżyciela przed sądami lekarskimi.
Okręgowy sąd lekarski – orzeka w pierwszej instancji w składzie trzyosobowym. Właściwy jest sąd izby lekarskiej, której jesteś członkiem w chwili wszczęcia postępowania.
Naczelny Sąd Lekarski – rozpoznaje odwołania od orzeczeń okręgowych sądów lekarskich w składzie pięcioosobowym. Rozpoznaje też zażalenia na tymczasowe zawieszenie prawa wykonywania zawodu.
Sąd Najwyższy – kasacja od prawomocnych orzeczeń Naczelnego Sądu Lekarskiego.
Jak przebiega postępowanie – krok po kroku
Czynności sprawdzające. To etap wstępny – przed wszczęciem właściwego postępowania wyjaśniającego. Rzecznik bada wstępnie czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania wyjaśniającego. Na tym etapie nie przeprowadza się opinii biegłych ani czynności wymagających protokołu – z wyjątkiem przesłuchania osoby składającej skargę.
Postępowanie wyjaśniające. Rzecznik wydaje postanowienie o wszczęciu lub odmowie wszczęcia – niezwłocznie po otrzymaniu informacji wskazującej na możliwość popełnienia przewinienia, a jeśli zachodzi potrzeba uzupełnienia danych – najpóźniej w terminie 3 miesięcy. Postępowanie wyjaśniające powinno być zakończone w 6 miesięcy od uzyskania informacji. Może zostać przedłużone o kolejne 6 miesięcy przez Naczelnego Rzecznika. Po roku – akta przekazuje się Naczelnemu Sądowi Lekarskiemu który może dalej przedłużyć postępowanie.
Jeśli uważasz że postępowanie wyjaśniające się przewleka – masz prawo złożyć zażalenie na przewlekłość do Naczelnego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej.
Rzecznik może przesłuchiwać świadków, powoływać biegłych i specjalistów, przeprowadzać inne dowody. Jeśli zebrany materiał wskazuje na popełnienie przewinienia – wydaje postanowienie o przedstawieniu Ci zarzutów. Od tego momentu jesteś oficjalnie obwinionym.
Zaznajomienie z materiałami. Jeśli rzecznik zamierza skierować wniosek o ukaranie – zawiadamia Cię i obrońców o terminie końcowego zaznajomienia z materiałami postępowania wyjaśniającego (co najmniej 14 dni wcześniej). W terminie 14 dni od zaznajomienia możesz składać wnioski o uzupełnienie postępowania. Niestawiennictwo nie wstrzymuje dalszego postępowania.
Wniosek o ukaranie. W terminie 14 dni od wydania postanowienia o zamknięciu postępowania wyjaśniającego rzecznik składa do sądu lekarskiego wniosek o ukaranie i zawiadamia o tym pokrzywdzonego, Ciebie i właściwą okręgową radę lekarską.
Rozprawa przed okręgowym sądem lekarskim. Rozprawa jest jawna. Sąd może wyłączyć jawność ze względu na ochronę tajemnicy lekarskiej, spokój publiczny, dobre obyczaje, ważny interes państwa lub ważny interes prywatny. Ogłoszenie orzeczenia jest zawsze jawne.
Sąd lekarski może też na każdym etapie – z inicjatywy lub za zgodą stron – skierować sprawę do postępowania mediacyjnego z pokrzywdzonym. Mediacja trwa nie dłużej niż 2 miesiące i jej okresu nie wlicza się do czasu postępowania wyjaśniającego.
Odwołanie do Naczelnego Sądu Lekarskiego. Od orzeczenia okręgowego sądu lekarskiego przysługuje odwołanie do Naczelnego Sądu Lekarskiego w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Orzeczenie doręcza się stronom w terminie 30 dni od ogłoszenia. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem sądu który wydał orzeczenie.
Kasacja do Sądu Najwyższego. Od prawomocnego orzeczenia Naczelnego Sądu Lekarskiego kończącego postępowanie przysługuje kasacja do Sądu Najwyższego w terminie 2 miesięcy od doręczenia orzeczenia. Kasację mogą wnieść: strony, minister właściwy do spraw zdrowia i Prezes Naczelnej Rady Lekarskiej. Kasacja jest wnoszona za pośrednictwem Naczelnego Sądu Lekarskiego i musi być sporządzona i podpisana przez adwokata lub radcę prawnego.
Podstawy kasacji to uchybienia bezwzględne z art. 439 § 1 KPK, inne rażące naruszenie prawa oraz niewspółmierność kary. Niedopuszczalne jest uwzględnienie kasacji na Twoją niekorzyść po upływie 6 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia.
Kary z tytułu odpowiedzialności zawodowej
Sąd lekarski może orzec: upomnienie, naganę, karę pieniężną, zakaz pełnienia funkcji kierowniczych w jednostkach ochrony zdrowia na 1 do 5 lat, ograniczenie zakresu czynności w wykonywaniu zawodu na 6 miesięcy do 2 lat, zawieszenie prawa wykonywania zawodu na 1 do 5 lat, pozbawienie prawa wykonywania zawodu.
Przy orzeczeniu ograniczenia zakresu czynności lub zawieszenia prawa – sąd może dodatkowo orzec zakaz pełnienia funkcji kierowniczych. Przy karach od zakazu pełnienia funkcji do pozbawienia prawa sąd może zarządzić opublikowanie orzeczenia w biuletynie okręgowej izby lekarskiej.
Kara pieniężna wynosi od jednej trzeciej do czterokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. Przeznaczana jest na cel społeczny związany z ochroną zdrowia. Można ją orzec samoistnie albo obok kary zakazu pełnienia funkcji kierowniczych, ograniczenia zakresu czynności lub zawieszenia prawa.
Zawieszenie prawa wykonywania zawodu biegnie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia. Na poczet kary zalicza się okres tymczasowego zawieszenia.
Prawomocne orzeczenie kary zawieszenia lub pozbawienia prawa wykonywania zawodu stanowi podstawę do rozwiązania bez wypowiedzenia umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej na podstawie której lekarz wykonuje zawód.
W razie ukarania koszty postępowania ponosi obwiniony. W razie uniewinnienia lub umorzenia – Skarb Państwa.
Tymczasowe zawieszenie prawa wykonywania zawodu – jak się bronić
Jeśli zebrane dowody wskazują z dużym prawdopodobieństwem na popełnienie ciężkiego przewinienia zawodowego, a jego charakter wskazuje że wykonywanie zawodu zagraża bezpieczeństwu pacjentów lub grozi popełnieniem kolejnego przewinienia – sąd lekarski na wniosek rzecznika może wydać postanowienie o tymczasowym zawieszeniu prawa wykonywania zawodu lub ograniczeniu zakresu czynności na okres do roku.
Postanowienie jest natychmiast wykonalne. Masz prawo uczestniczyć w posiedzeniu sądu którego przedmiotem jest wydanie postanowienia.
Przysługuje Ci zażalenie w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia do Naczelnego Sądu Lekarskiego za pośrednictwem okręgowego sądu lekarskiego który je wydał. Zażalenie nie wstrzymuje natychmiastowej wykonalności – ale warto je złożyć, bo może doprowadzić do uchylenia zawieszenia.
Jeśli przed upływem okresu zawieszenia nie zapadnie prawomocne orzeczenie – sąd z urzędu bada zasadność dalszego tymczasowego zawieszenia.
Twoje prawa jako obwinionego lekarza
Prawo do obrońcy. Obrońcą może być lekarz, adwokat lub radca prawny. Możesz ustanowić do dwóch obrońców. Na uzasadniony wniosek sąd lekarski może ustanowić Ci obrońcę z urzędu. Skorzystaj z tego prawa jak najwcześniej – najlepiej jeszcze przed złożeniem wyjaśnień przed rzecznikiem.
Prawo do zapoznania się z aktami sprawy.
Prawo do złożenia wyjaśnień lub odmowy ich składania. Wszelkie wątpliwości których w postępowaniu nie da się usunąć należy tłumaczyć na Twoją korzyść.
Prawo do zaznajomienia z materiałami postępowania wyjaśniającego i złożenia wniosków o uzupełnienie w terminie 14 dni od zaznajomienia.
Prawo do zgłaszania wniosków dowodowych – przesłuchania świadków, biegłych i specjalistów.
Prawo do mediacji – możesz wyrazić zgodę na postępowanie mediacyjne z pokrzywdzonym.
Prawo do odwołania – 14 dni od doręczenia orzeczenia okręgowego sądu lekarskiego.
Prawo do kasacji do Sądu Najwyższego – 2 miesiące od doręczenia orzeczenia Naczelnego Sądu Lekarskiego, sporządzonej przez adwokata lub radcę prawnego.
Prawo do odszkodowania i zadośćuczynienia – jeśli zostaniesz uniewinniony w wyniku wznowienia postępowania lub kasacji – przysługuje Ci odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę od okręgowej izby lekarskiej. Roszczenia przedawniają się po roku od uprawomocnienia się orzeczenia wydanego w wyniku wznowienia.
Prawo do opublikowania orzeczenia uniewinniającego – na Twój wniosek prawomocne orzeczenie uniewinniające podlega opublikowaniu w biuletynie okręgowej izby lekarskiej na jej koszt.
Przedawnienie – ważne terminy
Postępowanie wyjaśniające nie może być wszczęte po upływie 3 lat od chwili popełnienia czynu. Bieg przedawnienia przerywa każda czynność rzecznika – po przerwaniu biegnie ono na nowo. Karalność przewinienia zawodowego ustaje po upływie 5 lat od popełnienia czynu. Jeżeli czyn stanowi jednocześnie przestępstwo – ustanie karalności przewinienia zawodowego następuje nie wcześniej niż ustanie karalności przestępstwa.
Zatarcie kary – kiedy sprawa przestaje ciążyć na karierze
Zatarcie kary następuje z urzędu: upomnienie – po roku od uprawomocnienia się orzeczenia, nagana – po 3 latach od uprawomocnienia, kara pieniężna i ograniczenie zakresu czynności – po 3 latach od wykonania, zawieszenie prawa – po 5 latach od wykonania kary. Kara pozbawienia prawa wykonywania zawodu nie ulega zatarciu. Jeśli przed upływem terminu zostaniesz ponownie ukarany – możliwe jest jedynie jednoczesne zatarcie wszystkich kar.
Kilka praktycznych wskazówek dla obwinionego lekarza
Ustanów obrońcę jak najwcześniej. Najlepiej jeszcze przed złożeniem wyjaśnień przed rzecznikiem. Wyjaśnienia złożone bez przygotowania mogą zaważyć na całym postępowaniu – i są odczytywane przed sądem.
Zabezpiecz dokumentację medyczną. Historia choroby pacjenta którego sprawa dotyczy, zapisy w systemie elektronicznym, konsultacje, korespondencja – zebranie tego materiału od razu po wszczęciu czynności jest kluczowe.
Zbadaj termin przedawnienia. Trzyletni termin od czynu z mechanizmem przerywania przez czynności rzecznika bywa źródłem sporów.
Rozważ mediację. W odpowiednich przypadkach mediacja z pokrzywdzonym może zakończyć sprawę korzystnie dla obu stron.
Pilnuj terminów. 14 dni na odwołanie do Naczelnego Sądu Lekarskiego i 2 miesiące na kasację do Sądu Najwyższego.
Pamiętaj że kasacja wymaga adwokata lub radcy prawnego. Kasacji sporządzonej osobiście lub przez obrońcę niebędącego adwokatem lub radcą prawnym Sąd Najwyższy nie przyjmie.
Jak możemy pomóc
Kancelaria świadczy pomoc prawną lekarzom i lekarzom dentystom objętym postępowaniem w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej – na każdym etapie.
Pomożemy Ci w: analizie zarzutów i ocenie szans w postępowaniu, przygotowaniu wyjaśnień na etapie czynności sprawdzających i postępowania wyjaśniającego, zebraniu i zabezpieczeniu materiału dowodowego w tym dokumentacji medycznej, reprezentacji przed okręgowym sądem lekarskim, przygotowaniu odwołania do Naczelnego Sądu Lekarskiego, sporządzeniu kasacji do Sądu Najwyższego, złożeniu zażalenia na tymczasowe zawieszenie prawa wykonywania zawodu, złożeniu zażalenia na przewlekłość postępowania wyjaśniającego, dochodzeniu odszkodowania i zadośćuczynienia po uniewinnieniu.
Umów się na konsultację w Poznaniu już dziś
Postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej to poważna sprawa która wymaga poważnego podejścia. Nie musisz przechodzić przez to sam.
📞 Umów się na konsultację:
Kowalak Jędrzejewska Konrady i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań Tel.: +48 61 222 49 63 Tel./faks: 61 842 74 45 E-mail: kancelaria@prawnikpoznanski.pl
🗓️ Konsultacje stacjonarne i online 🏛️ Reprezentacja przed sądami lekarskimi i Sądem Najwyższym 🌍 Obsługa klientów z Poznania i okolic (Jarocin, Gniezno, Września, Kalisz, Leszno)
Oddział Jarocin: Aleja Niepodległości 6, 63-200 Jarocin Tel.: +48 575 641 021 E-mail: adwokat@kancelariajarocin.pl Web: kancelariajarocin.pl