Umowa o pracę a umowa zlecenia i B2B – kluczowe różnice i prawa pracownika
Coraz więcej osób wykonuje pracę nie na podstawie klasycznej umowy o pracę, lecz na umowie zlecenia lub w ramach własnej działalności gospodarczej – tzw. B2B. Pracodawcy często proponują takie rozwiązania jako korzystne dla obu stron. Jednak nie zawsze jest to zgodne z prawem – a z punktu widzenia osoby wykonującej pracę różnica jest ogromna.
Umowa o pracę – co daje pracownikowi
Umowa o pracę to podstawa stosunku pracy który zapewnia najszerszą ochronę. Pracownik zatrudniony na umowę o pracę korzysta z pełni praw pracowniczych: prawa do urlopu wypoczynkowego – minimum 20 lub 26 dni rocznie w zależności od stażu pracy, ochrony przed zwolnieniem – pracodawca musi wskazać uzasadnioną przyczynę i zachować procedury, wynagrodzenia za czas choroby i zasiłku chorobowego, wynagrodzenia za nadgodziny z dodatkami, ochrony w ciąży i podczas urlopów rodzicielskich, odprawy przy zwolnieniu z przyczyn niedotyczących pracownika, świadectwa pracy, prawa do odwołania od wypowiedzenia do sądu pracy.
Pracodawca jest też zobowiązany w ciągu 7 dni od dopuszczenia pracownika do pracy poinformować go pisemnie lub elektronicznie o: normach czasu pracy, przysługujących przerwach i odpoczynku, zasadach nadgodzin, wymiarze urlopu, zasadach rozwiązania stosunku pracy i wielu innych warunkach zatrudnienia. Brak tej informacji to naruszenie przepisów.
Wieloetatowość – prawo pracownika
Ważna zasada której wielu pracowników nie zna: pracodawca nie może zakazać pracownikowi jednoczesnego pozostawania w stosunku pracy z innym pracodawcą lub wykonywania pracy na innej podstawie. Wieloetatowość jest co do zasady legalna. Wyjątek stanowi sytuacja gdy pracownik podpisał umowę o zakazie konkurencji – wtedy ten zakaz może ograniczać możliwość dodatkowego zatrudnienia.
Co więcej – wypowiedzenie umowy o pracę z powodu wieloetatowości jest bezprawne i pracownik może skutecznie odwołać się do sądu pracy.
Limity umów na czas określony – kiedy umowa staje się bezterminowa
Prawo pracy ogranicza możliwość zawierania kolejnych umów na czas określony. Łączny okres zatrudnienia na podstawie umów na czas określony między tymi samymi stronami nie może przekraczać 33 miesięcy, a łączna liczba takich umów nie może przekraczać trzech. Jeżeli te limity zostaną przekroczone – pracownik jest automatycznie traktowany jako zatrudniony na umowę na czas nieokreślony.
Prawo do wnioskowania o umowę na czas nieokreślony
Pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy może raz w roku złożyć do pracodawcy wniosek o zmianę rodzaju umowy na umowę na czas nieokreślony lub o bardziej przewidywalne i bezpieczne warunki pracy. Pracodawca powinien w miarę możliwości uwzględnić wniosek i jest zobowiązany udzielić pisemnej lub elektronicznej odpowiedzi w terminie miesiąca od jego otrzymania – a w razie odmowy wskazać przyczynę.
Złożenie takiego wniosku jest chronione – pracodawca nie może wypowiedzieć umowy ani podjąć innych negatywnych działań wobec pracownika z powodu złożenia wniosku o zmianę warunków zatrudnienia.
Umowa zlecenia – co oznacza dla zleceniobiorcy
Umowa zlecenia to umowa cywilnoprawna – zleceniobiorca nie jest pracownikiem i nie korzysta z ochrony Kodeksu pracy. Oznacza to brak prawa do urlopu wypoczynkowego, brak ochrony przed wypowiedzeniem – umowę można wypowiedzieć w każdym czasie przez każdą stronę, choć wypowiedzenie bez ważnego powodu przez zleceniobiorcę może rodzić obowiązek naprawienia szkody, brak wynagrodzenia za czas choroby płaconego przez zleceniodawcę, brak prawa do odprawy, brak przepisów o nadgodzinach.
Warto też pamiętać że roszczenia z umowy zlecenia przedawniają się po 2 latach – a nie po 3 latach jak roszczenia ze stosunku pracy. To istotna różnica przy dochodzeniu zaległego wynagrodzenia.
B2B – praca na własnej działalności gospodarczej
Model B2B polega na tym że osoba fizyczna rejestruje własną działalność gospodarczą i wystawia faktury za świadczone usługi. Samozatrudniony nie ma żadnej ochrony pracowniczej – sam opłaca składki ZUS, sam zarządza swoim czasem i odpowiada za własne zobowiązania. Brak urlopu, brak ochrony przed „wypowiedzeniem” umowy, brak wynagrodzenia za czas choroby z zasiłkiem uzależnionym od opłacanych składek.
Kluczowe pytanie – kiedy umowa zlecenia lub B2B jest legalna, a kiedy nie
Polskie prawo zakazuje zastępowania umowy o pracę umową cywilnoprawną gdy warunki wykonywania pracy wskazują na stosunek pracy. Jeżeli praca jest wykonywana pod kierownictwem pracodawcy, w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym, na rzecz i ryzyko pracodawcy – jest to stosunek pracy niezależnie od nazwy umowy.
Samo podpisanie umowy zlecenia lub wystawienie faktury B2B nie zmienia charakteru prawnego relacji jeśli w rzeczywistości spełnione są cechy stosunku pracy. Zatrudnienie na warunkach stosunku pracy jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy – bez względu na nazwę zawartej umowy.
Jak rozpoznać czy masz de facto stosunek pracy
Cechy wskazujące na stosunek pracy nawet przy umowie zlecenia lub B2B: stałe godziny pracy wyznaczone przez zleceniodawcę, obowiązek osobistego wykonywania pracy bez możliwości wyznaczenia zastępcy, praca wyłącznie dla jednego podmiotu przez długi czas, używanie sprzętu i narzędzi zleceniodawcy, polecenia służbowe od przełożonych, stałe miejsce wykonywania pracy wyznaczone przez zleceniodawcę, stałe wynagrodzenie niezależne od ilości i jakości wykonanych zleceń.
Im więcej tych cech jest spełnionych – tym większe ryzyko że sąd lub ZUS uzna umowę za pozorną i stwierdzi istnienie stosunku pracy.
Co może zrobić pracownik – ustalenie istnienia stosunku pracy
Osoba która wykonuje pracę na umowie zlecenia lub B2B w warunkach wskazujących na stosunek pracy może wystąpić do sądu pracy z powództwem o ustalenie istnienia stosunku pracy. Jeżeli sąd uzna że strony łączył stosunek pracy – pracownik nabywa wszystkie prawa pracownicze od początku zatrudnienia: zaległe wynagrodzenie za nadgodziny, ekwiwalent za urlop którego nie otrzymał, wynagrodzenie za czas choroby, inne należności.
ZUS też może z urzędu przeprowadzić kontrolę i ustalić że zleceniobiorca lub samozatrudniony był de facto pracownikiem – co może skutkować obowiązkiem zapłaty zaległych składek przez pracodawcę.
Presja pracodawcy na przejście na B2B lub zlecenie
Pracodawcy nierzadko wywierają presję na pracowników by przeszli z umowy o pracę na B2B lub zlecenie. Warto wiedzieć że: zmiana formy zatrudnienia wymaga zgody pracownika, pracodawca nie może jednostronnie zmienić umowy o pracę na umowę cywilnoprawną, wypowiedzenie umowy o pracę w związku z odmową przejścia na B2B może być nieuzasadnione i prowadzić do skutecznego odwołania do sądu pracy.
Różnice praktyczne – zestawienie
Urlop wypoczynkowy: umowa o pracę – tak minimum 20-26 dni, umowa zlecenia – nie, B2B – nie.
Ochrona przed zwolnieniem: umowa o pracę – tak, umowa zlecenia – nie (wypowiedzenie w każdym czasie), B2B – nie.
Wynagrodzenie za czas choroby: umowa o pracę – tak przez 33 dni, umowa zlecenia – zasiłek z ZUS po okresie wyczekiwania, B2B – zasiłek z ZUS po opłacaniu składek chorobowych.
Ochrona w ciąży: umowa o pracę – pełna, umowa zlecenia – brak ochrony przed wypowiedzeniem, B2B – brak.
Odprawa przy zwolnieniu: umowa o pracę – tak przy przyczynach niedotyczących pracownika, umowa zlecenia – nie, B2B – nie.
Prawo do nadgodzin: umowa o pracę – tak z dodatkami, umowa zlecenia – nie, B2B – nie.
Przedawnienie roszczeń: umowa o pracę – 3 lata, umowa zlecenia – 2 lata, B2B – zależnie od rodzaju roszczenia.
Jak możemy pomóc
Kancelaria świadczy pomoc prawną osobom które chcą ustalić czy ich umowa powinna być umową o pracę oraz tym którzy dochodzą praw pracowniczych pomimo niepracowniczej formy zatrudnienia.
Pomożemy Ci w: ocenie czy Twoja umowa zlecenia lub B2B ma cechy stosunku pracy, przygotowaniu i złożeniu powództwa o ustalenie istnienia stosunku pracy, dochodzeniu zaległych świadczeń pracowniczych – urlopów, nadgodzin, odprawy, ocenie czy pracodawca naruszył zakaz wieloetatowości, ocenie czy posiadasz prawo do wnioskowania o umowę na czas nieokreślony, obronie przed bezpodstawnymi roszczeniami pracodawcy przy zmianie formy zatrudnienia.
Umów się na konsultację w Poznaniu już dziś
Nie musisz przechodzić przez to sam. Nasza kancelaria w centrum Poznania wspiera pracowników w sporach z pracodawcami – z profesjonalizmem, transparentnością i wieloletnim doświadczeniem przed poznańskimi sądami.
Pracodawcy mają swoich prawników. Ty też potrzebujesz prawnika po swojej stronie.
Z praktyki Sądu Rejonowego – Sądu Pracy w Poznaniu wiemy że zdecydowana większość spraw prowadzonych przez profesjonalnych pełnomocników kończy się znacznie korzystniejszym wynikiem niż sprawy prowadzone samodzielnie.
📞 Umów się na konsultację:
Kowalak Jędrzejewska Konrady i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań Tel.: +48 61 222 49 63 Tel./faks: 61 842 74 45 E-mail: kancelaria@prawnikpoznanski.pl
🗓️ Konsultacje stacjonarne i online 🏛️ Reprezentacja przed poznańskimi sądami 🌍 Obsługa klientów z Poznania i okolic (Jarocin, Gniezno, Września, Kalisz, Leszno)
Oddział Jarocin: Aleja Niepodległości 6, 63-200 Jarocin Tel.: +48 575 641 021 E-mail: adwokat@kancelariajarocin.pl Web: kancelariajarocin.pl