Zachowek a darowizna i umowa dożywocia – kluczowa różnica

Sprawy o zachowek najczęściej pojawiają się gdy rodzice przed śmiercią darowali nieruchomość jednemu dziecku a drugiemu – lub kolejnym – nie zostawili niczego. Dziecko pominięte żąda wówczas zachowku. Ale czy zawsze skutecznie? To zależy od tego w jaki sposób nieruchomość została przekazana.

Darowizna – wliczana do spadku bez względu na czas

Przy obliczaniu zachowku do spadku dolicza się darowizny dokonane przez spadkodawcę – z pewnymi wyjątkami. Zgodnie z art. 994 § 1 Kodeksu cywilnego nie dolicza się: drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych w danych stosunkach oraz darowizn dokonanych wcześniej niż 10 lat przed śmiercią spadkodawcy – ale tylko na rzecz osób które nie są spadkobiercami ani uprawnionymi do zachowku.

Kluczowa zasada: darowizna dokonana na rzecz dziecka (które jest spadkobiercą ustawowym) jest wliczana do spadku niezależnie od tego kiedy została dokonana – nawet jeśli miało to miejsce 20 lub 30 lat przed śmiercią rodzica.

Oznacza to że dziecko które otrzymało nieruchomość w darowiźnie nie uniknie rozliczenia z rodzeństwem które domaga się zachowku – nawet jeśli darowizna była dawno temu.

Umowa dożywocia – nie wliczana do spadku

Umowa dożywocia jest zbliżona do darowizny ale zasadniczo się od niej różni. Zgodnie z art. 908 § 1 Kodeksu cywilnego polega na tym że w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązuje się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie – przyjąć go jako domownika, dostarczać wyżywienie, ubranie, mieszkanie, opał i światło, zapewnić pomoc i pielęgnację w chorobie oraz sprawić pogrzeb.

Kluczowa różnica: wartości nieruchomości przeniesionej w drodze umowy dożywocia nie dolicza się do spadku przy obliczaniu zachowku. Dziecko które nabyło nieruchomość na podstawie umowy dożywocia jest w znacznie lepszej sytuacji niż to które otrzymało ją w darowiźnie.

Praktyczna konsekwencja

Jeśli rodzice planują przekazać nieruchomość jednemu z dzieci i chcą uniknąć późniejszych sporów o zachowek – wybór formy prawnej tej czynności ma ogromne znaczenie. Darowizna naraża obdarowane dziecko na roszczenia rodzeństwa. Umowa dożywocia – przy spełnieniu jej warunków – może takim roszczeniom zapobiec.

Z drugiej strony jeśli jesteś dzieckiem które zostało pominięte i domaga się zachowku – sprawdź na jakiej podstawie prawnej nieruchomość została przekazana rodzeństwu. To decyduje o tym czy masz roszczenie.

Jak możemy pomóc

Kancelaria prowadzi sprawy o zachowek – zarówno w imieniu osób które go dochodzą jak i tych które się przed nim bronią.

📞 Umów się na konsultację:

Kowalak Jędrzejewska Konrady i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań Tel.: +48 61 222 49 63 Tel./faks: 61 842 74 45 E-mail: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

🗓️ Konsultacje stacjonarne i online

Oddział Jarocin: Aleja Niepodległości 6, 63-200 Jarocin Tel.: +48 575 641 021 E-mail: adwokat@kancelariajarocin.pl Web: kancelariajarocin.pl