Wspólność majątkowa małżonków – co jest wspólne, co osobiste i kto za co odpowiada
Ślub to nie tylko związek uczuciowy – to też skutki majątkowe które zaczynają działać z chwilą złożenia przysięgi. Warto je znać zanim pojawi się potrzeba podziału majątku, zanim ktoś zaciągnie kredyt bez wiedzy partnera albo zanim pojawi się pytanie czy dom odziedziczony po babci należy do obojga małżonków.
Co powstaje w chwili zawarcia małżeństwa
Z chwilą ślubu między małżonkami automatycznie powstaje wspólność majątkowa – zwana też wspólnością ustawową. Nie trzeba nic podpisywać ani deklarować. Działa z mocy prawa.
Od tej chwili istnieją faktycznie trzy odrębne masy majątkowe: majątek wspólny małżonków, majątek osobisty żony i majątek osobisty męża.
Małżonkowie mogą tę sytuację zmienić zawierając intercyzę – umowę majątkową małżeńską sporządzaną u notariusza. Mogą rozszerzyć wspólność, ograniczyć ją albo całkowicie wyłączyć. W pewnych sytuacjach rozdzielność majątkową może też wprowadzić sąd.
Co należy do majątku wspólnego
Do majątku wspólnego wchodzi przede wszystkim to co małżonkowie zarabiają i gromadzą w trakcie trwania małżeństwa. W szczególności: wynagrodzenia za pracę i dochody z działalności zarobkowej obojga małżonków, dochody z majątku wspólnego, środki zgromadzone na rachunkach otwartych i pracowniczych funduszy emerytalnych, składki zewidencjonowane na subkoncie ZUS.
Co pozostaje majątkiem osobistym
Nie wszystko co mamy staje się wspólne po ślubie. Majątek osobisty każdego z małżonków obejmuje m.in.: rzeczy nabyte przed ślubem, przedmioty odziedziczone lub otrzymane w darowiźnie – chyba że spadkodawca lub darczyńca postanowił inaczej, odszkodowania za uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia oraz zadośćuczynienia za krzywdę, nagrody za osobiste osiągnięcia, prawa autorskie i prawa własności intelektualnej, przedmioty służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego małżonka.
Wyjątek: renta za utratę zdolności do pracy wchodzi już do majątku wspólnego. Podobnie – przedmioty zwykłego urządzenia domowego służące obojgu małżonkom wchodzą do majątku wspólnego nawet jeśli zostały odziedziczone.
Kto zarządza majątkiem wspólnym
Co do zasady każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym – ale nie bez ograniczeń.
Małżonek może sprzeciwić się czynności którą zamierza podjąć drugi małżonek – np. zaciągnięciu kredytu. Sprzeciw jest jednak bezskuteczny wobec spraw życia codziennego i zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny. Żeby sprzeciw był skuteczny wobec osoby trzeciej – ta osoba musi mieć możliwość zapoznania się z nim przed dokonaniem czynności.
Niektóre czynności wymagają zgody obojga małżonków. Bez zgody drugiego małżonka nie można skutecznie: sprzedać ani obciążyć nieruchomości lub prawa do lokalu, sprzedać ani obciążyć gospodarstwa rolnego lub przedsiębiorstwa, dokonać darowizny z majątku wspólnego (poza drobnymi darowiznami zwyczajowo przyjętymi).
Jednostronna czynność dokonana bez wymaganej zgody jest bezwzględnie nieważna. Jeśli jednak osoba trzecia nabyła prawo działając w dobrej wierze – prawo zapewnia jej ochronę.
Odpowiedzialność za długi
Jeśli małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego małżonka – wierzyciel może sięgać do majątku wspólnego.
Jeśli zaciągnął je bez zgody – wierzyciel może dochodzić zaspokojenia wyłącznie z majątku osobistego dłużnika. Nie może w czasie trwania małżeństwa żądać zaspokojenia z majątku wspólnego ani z udziału który przypadłby dłużnikowi po ewentualnym podziale.
Kiedy wspólność majątkowa ustaje
Wspólność majątkowa kończy się w kilku sytuacjach: orzeczenie rozwodu, unieważnienie małżeństwa, śmierć współmałżonka, orzeczenie separacji, ubezwłasnowolnienie lub ogłoszenie upadłości jednego z małżonków – te ostatnie dwa powodują przekształcenie wspólności w rozdzielność majątkową z mocy prawa.
Każdy z małżonków może też żądać ustanowienia rozdzielności przez sąd – jeśli istnieją ku temu ważne powody. Uprawnienie to przysługuje również wierzycielowi jednego z małżonków jeśli uprawdopodobni że zaspokojenie jego wierzytelności wymaga podziału majątku wspólnego.
Podział majątku po ustaniu wspólności
Po ustaniu wspólności każdy z małżonków ma co do zasady równy udział w majątku wspólnym. Sąd może jednak z ważnych powodów ustalić nierówne udziały – biorąc pod uwagę stopień w jakim każdy z małżonków przyczynił się do powstania wspólnego majątku, w tym pracę w gospodarstwie domowym i zaangażowanie w wychowanie dzieci.
Masz pytania dotyczące majątku małżeńskiego
Sprawy majątkowe między małżonkami – zarówno w trakcie małżeństwa jak i po jego zakończeniu – bywają skomplikowane. Chętnie pomożemy.
📞 Umów się na konsultację:
Kowalak Jędrzejewska Konrady i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań Tel.: +48 61 222 49 63 Tel./faks: 61 842 74 45 E-mail: kancelaria@prawnikpoznanski.pl
🗓️ Konsultacje stacjonarne i online
Oddział Jarocin: Aleja Niepodległości 6, 63-200 Jarocin Tel.: +48 575 641 021 E-mail: adwokat@kancelariajarocin.pl Web: kancelariajarocin.pl
