Prawo spadkowe w Unii Europejskiej – co zmienił unijny przepis dla Polaków mieszkających za granicą

Jeśli mieszkasz na stałe w innym kraju UE – Niemczech, Holandii, Norwegii – i zastanawiasz się według jakiego prawa zostanie rozliczone Twoje dziedziczenie, to warto znać odpowiedź na to pytanie zanim będzie za późno.

Co się zmieniło od sierpnia 2015 roku

Od 17 sierpnia 2015 r. obowiązuje rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 650/2012 które ujednoliciło zasady ustalania prawa właściwego w sprawach spadkowych na terenie Unii Europejskiej.

Główna zasada jest prosta: do dziedziczenia stosuje się prawo państwa w którym spadkodawca miał miejsce stałego pobytu w chwili śmierci – nie prawo państwa jego obywatelstwa.

Oznacza to że Polak który od lat mieszkał i pracował w Niemczech będzie miał swoje dziedziczenie rozliczone według prawa niemieckiego – nie polskiego. I odwrotnie – obywatel Niemiec mieszkający na stałe w Polsce podlegać będzie prawu polskiemu.

Dlaczego taka reguła

Twórcy rozporządzenia wyszli z założenia że miejsce stałego pobytu najlepiej odzwierciedla centrum życiowych interesów spadkodawcy – tam zazwyczaj znajduje się większość majątku, tam toczyło się codzienne życie. Reguła ta zapobiega też nierównemu traktowaniu osób które mieszkają w danym państwie ale nie mają jego obywatelstwa.

Czy można wybrać inne prawo

Tak – rozporządzenie daje możliwość wyboru. Spadkodawca może w testamencie wskazać że do jego dziedziczenia ma zastosowanie prawo państwa którego jest obywatelem. Polak mieszkający w Niemczech może więc wyraźnie zastrzec w testamencie że chce być dziedziczony według prawa polskiego.

To ważna opcja – szczególnie gdy prawo państwa pobytu różni się znacząco od polskiego w kwestiach takich jak zachowek, dziedziczenie ustawowe czy uprawnienia małżonka.

Wyjątek – ściślejszy związek z innym państwem

Rozporządzenie przewiduje też wyjątek od zasady stałego pobytu. Jeśli z całokształtu okoliczności wynika że spadkodawca był niekwestionowanie bliżej związany z innym państwem niż państwo swojego stałego pobytu – stosuje się prawo tego innego państwa. To jednak wyjątek oceniany indywidualnie przez sąd lub notariusza prowadzącego postępowanie.

Co warto zrobić

Jeśli mieszkasz za granicą i nie masz pewności według jakiego prawa zostanie rozliczone Twoje dziedziczenie – warto to ustalić zawczasu i rozważyć sporządzenie testamentu z odpowiednią klauzulą wyboru prawa. Pozwoli to uniknąć nieporozumień i niespodzianek dla Twoich bliskich po śmierci.

📞 Umów się na konsultację:

Kowalak Jędrzejewska Konrady i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań Tel.: +48 61 222 49 63 Tel./faks: 61 842 74 45 E-mail: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

🗓️ Konsultacje stacjonarne i online

Oddział Jarocin: Aleja Niepodległości 6, 63-200 Jarocin Tel.: +48 575 641 021 E-mail: adwokat@kancelariajarocin.pl Web: kancelariajarocin.pl