Wypadek przy pracy na czarno – czy przysługuje odszkodowanie
Praca na czarno jest w Polsce powszechna – szacuje się że dotyczy nawet 26% zatrudnionych. Co się dzieje gdy taka osoba dozna wypadku podczas pracy? Czy brak umowy pozbawia ją prawa do odszkodowania?
Odpowiedź brzmi: nie pozbawia.
Praca na czarno to nadal praca
Ustawa z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych obejmuje ochroną nie tylko pracowników zatrudnionych na umowę o pracę ale też wiele innych form zatrudnienia – w tym osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia, agencyjnej, umowy o dzieło zawartej z własnym pracodawcą, a w określonych przypadkach również osoby zatrudnione nielegalnie.
Kluczowy warunek: od wynagrodzenia osoby musi być odprowadzana składka na ubezpieczenie wypadkowe. Jeśli tak jest – wypadek przy takiej pracy jest wypadkiem przy pracy w rozumieniu ustawy.
Katalog sytuacji uznawanych za wypadek przy pracy
Ustawa przewiduje szeroki katalog sytuacji które są traktowane jak wypadek przy pracy – poza klasyczną umową o pracę. Obejmuje m.in. wykonywanie pracy na podstawie umowy zlecenia, agencyjnej lub umowy o świadczenie usług, współpracę przy prowadzeniu działalności pozarolniczej, wykonywanie pracy przez członków spółdzielni produkcyjnych, odbywanie stażu lub przygotowania zawodowego, pełnienie mandatu posła lub senatora, wykonywanie czynności przez osoby duchowne, służbę zastępczą i wiele innych.
Co przysługuje poszkodowanemu
Osoba która doznała wypadku przy pracy na czarno może dochodzić: jednorazowego odszkodowania z ZUS z tytułu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowia, renty z tytułu niezdolności do pracy jeśli wypadek spowodował długotrwałą lub stałą niezdolność, odszkodowania od pracodawcy jeśli do wypadku doszło z jego winy – na drodze cywilnej.
Problem z protokołem powypadkowym
Pracodawca który zatrudnia na czarno często odmawia sporządzenia protokołu powypadkowego – bo nie chce ujawniać że zatrudniał pracownika bez umowy. Brak protokołu to formalny warunek uzyskania świadczeń z ZUS.
Sąd Najwyższy w uchwale z 11 lutego 2014 r. (sygn. I UZP 4/13) wyjaśnił że w postępowaniu odwoławczym od decyzji ZUS odmawiającej świadczeń sąd może samodzielnie ustalić okoliczności wypadku – bez protokołu powypadkowego. Brak protokołu nie zamyka więc drogi do odszkodowania – ale wymaga wejścia na drogę sądową.
Konsekwencje dla pracodawcy
Pracodawca który zatrudniał na czarno i u którego doszło do wypadku mierzy się z poważnymi konsekwencjami: koniecznością zapłaty zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, ryzykiem odpowiedzialności cywilnej za wypadek, ryzykiem odpowiedzialności karnej za nielegalne zatrudnienie.
Z czystej ekonomiki: zdecydowanie bardziej opłaca się legalne zatrudnienie niż ryzyko wynikające z pracy na czarno.
Jak możemy pomóc
Kancelaria pomaga osobom poszkodowanym w wypadkach przy pracy – w tym zatrudnionym nielegalnie – w dochodzeniu odszkodowania od ZUS i od pracodawcy.
📞 Umów się na konsultację:
Kowalak Jędrzejewska Konrady i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań Tel.: +48 61 222 49 63 Tel./faks: 61 842 74 45 E-mail: kancelaria@prawnikpoznanski.pl
🗓️ Konsultacje stacjonarne i online
Oddział Jarocin: Aleja Niepodległości 6, 63-200 Jarocin Tel.: +48 575 641 021 E-mail: adwokat@kancelariajarocin.pl Web: kancelariajarocin.pl
