Opieka naprzemienna – czym jest, kiedy ją orzekają sądy i jak wnioskować
Opieka naprzemienna to model sprawowania pieczy nad dzieckiem po rozstaniu rodziców w którym dziecko przebywa naprzemiennie u każdego z nich przez zbliżone okresy – najczęściej tydzień u mamy tydzień u taty. To rozwiązanie zyskuje coraz większą popularność w polskich sądach ale nie jest orzekane automatycznie i wymaga spełnienia określonych warunków.
Czym jest opieka naprzemienna
Opieka naprzemienna – zwana też pieczą naprzemienną – polega na tym że dziecko mieszka na przemian u obojga rodziców przez zbliżone z góry ustalone okresy. Najczęściej stosowanym modelem jest podział tygodniowy ale spotyka się też podziały dwutygodniowe lub inne uzgodnione przez rodziców.
W czasie gdy dziecko przebywa u danego rodzica to ten rodzic sprawuje nad nim bezpośrednią opiekę i podejmuje bieżące decyzje dotyczące jego życia. Decyzje w istotnych sprawach dziecka – jak zmiana szkoły, wyjazd za granicę czy leczenie operacyjne – nadal wymagają zgody obojga rodziców jeśli oboje mają pełną władzę rodzicielską.
Podstawa prawna
Opieka naprzemienna nie jest wprost zdefiniowana w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym jako odrębna instytucja ale wynika z zasady że sąd uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i kontaktach po rozstaniu. Sąd może orzec pieczę naprzemienną zarówno w wyroku rozwodowym jak i w odrębnym postępowaniu dotyczącym władzy rodzicielskiej i kontaktów.
Kiedy sąd orzeka opiekę naprzemienną
Sąd nie orzeka opieki naprzemiennej automatycznie. Ocenia czy jest ona zgodna z dobrem dziecka i bierze pod uwagę szereg czynników.
Zgoda i współpraca rodziców. Najsilniejszą przesłanką jest zgodny wniosek obojga rodziców. Jeśli rodzice chcą opieki naprzemiennej i są w stanie ze sobą współpracować – sąd bardzo często ją orzeka. Przy braku porozumienia sąd może orzec opiekę naprzemienną ale podchodzi do tego ostrożniej – bo jej powodzenie zależy od umiejętności rodziców do komunikacji i współdziałania.
Miejsce zamieszkania rodziców. Opieka naprzemienna jest trudna do realizacji gdy rodzice mieszkają daleko od siebie. Dziecko musi mieć możliwość uczęszczania do tej samej szkoły lub przedszkola niezależnie od tego u którego rodzica aktualnie przebywa. Zbliżone miejsce zamieszkania rodziców jest w praktyce jedną z kluczowych przesłanek.
Wiek i potrzeby dziecka. Sądy ostrożniej orzekają opiekę naprzemienną wobec bardzo małych dzieci – szczególnie niemowląt i małych dzieci które mogą potrzebować stabilności jednego miejsca zamieszkania. W przypadku starszych dzieci i nastolatków opieka naprzemienna jest oceniana jako bardziej odpowiednia. Przy dostatecznej dojrzałości sąd bierze też pod uwagę zdanie samego dziecka.
Dotychczasowy model opieki. Jeśli przed rozstaniem oboje rodzice aktywnie uczestniczyli w opiece nad dzieckiem – sąd chętniej orzeka opiekę naprzemienną. Jeśli jeden z rodziców był dotychczas podstawowym opiekunem – sąd może być ostrożniejszy.
Warunki mieszkaniowe. Dziecko powinno mieć odpowiednie warunki u obojga rodziców – swój kąt, miejsce do nauki, odpowiednią przestrzeń.
Kiedy sąd odmawia opieki naprzemiennej
Sąd może odmówić orzeczenia opieki naprzemiennej gdy: rodzice są w poważnym konflikcie i nie są w stanie ze sobą rozmawiać w sprawach dziecka, jedno z rodziców stosuje przemoc wobec drugiego lub wobec dziecka, jedno z rodziców zamieszkuje zbyt daleko od drugiego, dziecko jest bardzo małe i silnie przywiązane do jednego rodzica jako podstawowego opiekuna, jedno z rodziców wyraźnie sprzeciwia się temu rozwiązaniu i ma ku temu uzasadnione powody.
Opieka naprzemienna a alimenty
Opieka naprzemienna wpływa na kwestię alimentów – ale nie wyłącza obowiązku alimentacyjnego automatycznie. Przy zbliżonych dochodach rodziców i rzeczywiście równym podziale czasu opieki sądy nierzadko nie orzekają alimentów lub orzekają niższe alimenty niż przy opiece sprawowanej wyłącznie przez jedno z rodziców. Jeśli dochody rodziców są znacząco różne – alimenty mogą być orzeczone mimo opieki naprzemiennej.
Jak wnioskować o opiekę naprzemienną
Wniosek o ustalenie opieki naprzemiennej można złożyć: w pozwie rozwodowym lub odpowiedzi na pozew, w odrębnym wniosku do sądu rejonowego w sprawie o ustalenie kontaktów i sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej, w ugodzie mediacyjnej zatwierdzonej przez sąd.
Do wniosku warto dołączyć: plan opieki opisujący szczegółowo proponowany harmonogram, informację o miejscu zamieszkania obojga rodziców, informację o szkole lub przedszkolu dziecka, argumenty przemawiające za tym że opieka naprzemienna leży w interesie dziecka.
Jak możemy pomóc
Kancelaria prowadzi sprawy rodzinne i rozwodowe – w tym sprawy o ustalenie opieki naprzemiennej, kontaktów z dzieckiem i władzy rodzicielskiej.
📞 Umów się na konsultację:
Kowalak Jędrzejewska Konrady i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań Tel.: +48 61 222 49 63 Tel./faks: 61 842 74 45 E-mail: kancelaria@prawnikpoznanski.pl
🗓️ Konsultacje stacjonarne i online
Oddział Jarocin: Aleja Niepodległości 6, 63-200 Jarocin Tel.: +48 575 641 021 E-mail: adwokat@kancelariajarocin.pl Web: kancelariajarocin.pl
