Odszkodowanie za naruszenie praw autorskich – ile można żądać i na jakiej podstawie

Ktoś użył Twojego zdjęcia bez zgody. Firma opublikowała Twój tekst nie płacąc honorarium. Ktoś dystrybuuje Twój utwór muzyczny bez licencji. Co możesz zrobić i ile możesz żądać?

Jakie roszczenia przysługują twórcy

Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych przewiduje dla twórcy którego prawa majątkowe zostały naruszone szeroki katalog roszczeń. Uprawniony może żądać: zaniechania naruszania, usunięcia skutków naruszenia, naprawienia wyrządzonej szkody, wydania uzyskanych przez naruszyciela korzyści.

Najważniejsze w praktyce jest roszczenie odszkodowawcze. Twórca może wybrać między dochodzeniem odszkodowania na zasadach ogólnych – czyli wykazując rzeczywistą szkodę – albo żądaniem zryczałtowanej kwoty odpowiadającej wynagrodzeniu jakie otrzymałby za udzielenie licencji.

Ile razy wynagrodzenie – historia ważnego wyroku

Przez wiele lat przepisy prawa autorskiego pozwalały żądać odszkodowania w wysokości dwukrotności stosownego wynagrodzenia – a przy naruszeniu zawinionym nawet trzykrotności. W praktyce oznaczało to że sprawca naruszenia mógł być zobowiązany do zapłaty trzy razy tyle ile wynosiłoby normalne honorarium.

W 2015 r. Trybunał Konstytucyjny (sygn. SK 32/14) orzekł że przepis o trzykrotności wynagrodzenia jest niekonstytucyjny. Trybunał uznał że odszkodowanie cywilne nie może być narzędziem karania sprawcy i odrywa się od rzeczywistej szkody w stopniu niedopuszczalnym. Wskazał że twórcy dysponują innymi skutecznymi narzędziami ochrony i nie można ich traktować jako stronę słabszą wymagającą tak daleko idącej ochrony.

Po wyroku TK pozostała możliwość żądania dwukrotności stosownego wynagrodzenia – i ta zasada obowiązuje nadal jako podstawowa formuła ryczałtowego odszkodowania.

Jak ustalić „stosowne wynagrodzenie”

Stosowne wynagrodzenie to kwota jaką twórca mógłby uzyskać za udzielenie zgody na korzystanie z utworu w danym zakresie i na danych polach eksploatacji. W praktyce ustalana jest na podstawie stawek rynkowych – tabel wynagrodzeń organizacji zbiorowego zarządzania, zwyczajowych stawek w danej branży lub opinii biegłego.

Jak możemy pomóc

Jeśli Twoje prawa autorskie zostały naruszone – pomożemy ocenić przysługujące roszczenia i dochodzić odszkodowania na drodze sądowej lub w postępowaniu polubownym.

📞 Umów się na konsultację:

Kowalak Jędrzejewska Konrady i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań Tel.: +48 61 222 49 63 Tel./faks: 61 842 74 46 E-mail: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

🗓️ Konsultacje stacjonarne i online

Oddział Jarocin: Aleja Niepodległości 6, 63-200 Jarocin Tel.: +48 575 641 021 E-mail: adwokat@kancelariajarocin.pl Web: kancelariajarocin.pl