Przyczyna zewnętrzna jako warunek wypadku przy pracy – co to oznacza w praktyce

Żeby zdarzenie zostało zakwalifikowane jako wypadek przy pracy muszą wystąpić łącznie cztery przesłanki: nagłość zdarzenia, przyczyna zewnętrzna, uraz lub śmierć i związek z pracą. W poprzednich artykułach omówiłem nagłość i uraz. Czas na przyczynę zewnętrzną – która w praktyce bywa najbardziej sporna.

Czym jest przyczyna zewnętrzna

Najprościej: przyczyna zewnętrzna to taka która nie pochodzi z wnętrza organizmu pracownika. Nie jest nią więc choroba samoistna ani naturalne procesy zachodzące w organizmie.

Przykłady przyczyn zewnętrznych: załamanie się rusztowania pod pracownikiem, uderzenie przez narzędzie pracy, nadmierny wysiłek fizyczny, nadmierny stres wywołany przez pracodawcę lub warunki pracy.

Przykład braku przyczyny zewnętrznej: zawał serca wywołany wyłącznie chorobą wieńcową bez żadnego związku z warunkami pracy.

Kluczowe zasady

Przyczyna zewnętrzna musi zakłócać normalny tryb pracy. Musi być tak że bez tej przyczyny wypadek by nie nastąpił. Gdyby pracownik nie wykonywał pracy – do zdarzenia by nie doszło.

Może być kilka przyczyn jednocześnie. Zdarzenie może mieć zarówno przyczynę zewnętrzną jak i wewnętrzną (np. choroba pracownika). Ważne jest żeby przyczyna zewnętrzna miała dominujący charakter lub istotnie przyczyniła się do zdarzenia. Samo istnienie przyczyny wewnętrznej nie wyklucza uznania zdarzenia za wypadek przy pracy.

Przyczyna nie może być świadomie wywołana przez pracownika. Jeśli pracownik celowo doprowadził do zdarzenia – nawet jeśli zostanie ono zakwalifikowane jako wypadek przy pracy – świadczenia mu nie przysługują.

Co może być przyczyną zewnętrzną

Z orzecznictwa i doktryny wynika że przyczyną zewnętrzną może być: narzędzie pracy lub maszyna, zaniedbania pracodawcy w zakresie badań profilaktycznych (np. praca mimo przeciwwskazań lekarskich lub bez ważnych badań), nadmierny stres przekraczający normalne warunki pracy, nadmierny wysiłek fizyczny nieadekwatny do stanowiska.

Trzy ważne wyroki

Stres na stanowisku kierowniczym to za mało. Sąd Apelacyjny w Krakowie (sygn. III AUa 4062/02) uznał że zdenerwowanie głównej księgowej podczas rozmowy z ZUS nie stanowi przyczyny zewnętrznej – bo stres jest normalnym elementem pracy na stanowisku kierowniczym i samodzielnym. Przyczyna zewnętrzna musi przekraczać normalne warunki pracy.

Nadmierny wysiłek ocenia się w kontekście warunków. Sąd Najwyższy (sygn. II UK 236/03) wskazał że przy ocenie nadmiernego wysiłku jako przyczyny zewnętrznej trzeba brać pod uwagę nie tylko rodzaj wykonywanych czynności ale też warunki i okoliczności w których były one wykonywane. Ten sam wysiłek może być nadmierny w upale i normalny w standardowych warunkach.

Przyczyna wewnętrzna nie wyklucza zewnętrznej. Sąd Najwyższy (sygn. I UK 257/04) potwierdził że istnienie przyczyny wewnętrznej (np. choroby) nie wyklucza przyjęcia że zdarzenie nastąpiło na skutek czynnika zewnętrznego. Oba czynniki mogą współistnieć.

Jak możemy pomóc

Kancelaria pomaga pracownikom w sprawach o uznanie zdarzenia za wypadek przy pracy – w tym w sprawach gdzie pracodawca lub ZUS kwestionuje istnienie przyczyny zewnętrznej.

📞 Umów się na konsultację:

Kowalak Jędrzejewska Konrady i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań Tel.: +48 61 222 49 63 Tel./faks: 61 842 74 45 E-mail: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

🗓️ Konsultacje stacjonarne i online

Oddział Jarocin: Aleja Niepodległości 6, 63-200 Jarocin Tel.: +48 575 641 021 E-mail: adwokat@kancelariajarocin.pl Web: kancelariajarocin.pl