Prawo do kontaktów – podstawowa zasada
Prawo do utrzymywania kontaktów z dzieckiem przysługuje każdemu z rodziców niezależnie od tego, czy ma pełną władzę rodzicielską, ograniczoną czy jest jej pozbawiony. Kontakty to nie tylko prawo rodzica – to przede wszystkim prawo dziecka do utrzymywania relacji z obojgiem rodziców.
Kontakty obejmują: bezpośrednie spotkania i spędzanie czasu razem, pobyt dziecka u rodzica (wizyty, weekendy, wakacje, święta), korespondencję, kontakt telefoniczny oraz komunikację elektroniczną.
Sposoby ustalenia kontaktów
Porozumienie rodzicielskie. Najlepszym rozwiązaniem jest pisemne porozumienie obojga rodziców o sposobie utrzymywania kontaktów. Jeżeli dziecko przebywa stale u jednego z rodziców, sposób utrzymywania kontaktów rodzice określają wspólnie, kierując się dobrem dziecka i biorąc pod uwagę jego rozsądne życzenia. Sąd uwzględnia takie porozumienie jeżeli jest zgodne z dobrem dziecka. Porozumienie może być zawarte samodzielnie przez rodziców, z pomocą mediatora lub adwokata i dołączone do pozwu rozwodowego lub wniosku do sądu opiekuńczego.
Mediacja. Jeśli rodzice mają trudność z porozumieniem się – mediacja jest skutecznym narzędziem. Mediator pomaga wypracować rozwiązanie uwzględniające potrzeby dziecka i możliwości obojga rodziców. Ugoda mediacyjna zatwierdzona przez sąd ma moc tytułu wykonawczego.
Orzeczenie sądu. Jeśli rodzice nie mogą dojść do porozumienia – sąd orzeka o kontaktach w wyroku rozwodowym lub w odrębnym postępowaniu przed sądem opiekuńczym. Na zgodny wniosek obojga rodziców sąd może w ogóle nie orzekać o kontaktach – jeśli rodzice ustalą je samodzielnie.
Co uwzględnia sąd przy ustalaniu kontaktów
Sąd kieruje się przede wszystkim dobrem dziecka. Bierze pod uwagę: wiek i potrzeby dziecka, dotychczasowe relacje dziecka z każdym z rodziców, miejsce zamieszkania rodziców i odległość między nimi, plan dnia dziecka – szkołę i zajęcia dodatkowe, możliwości logistyczne każdego z rodziców, zdanie dziecka – przy dostatecznej dojrzałości, ewentualne zagrożenia dla dobra dziecka ze strony jednego z rodziców.
Typowy harmonogram kontaktów
Nie ma jednego obowiązującego modelu – każda sprawa jest inna. W praktyce sądy najczęściej orzekają kontakty obejmujące: co drugi weekend od piątku do niedzieli lub od soboty do niedzieli, jeden lub dwa dni w tygodniu, połowę wakacji letnich, połowę ferii zimowych, naprzemienne lub podzielone święta (Boże Narodzenie, Wielkanoc, urodziny dziecka).
Ograniczenie kontaktów
Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd opiekuńczy może ograniczyć kontakty – w szczególności przez: zakaz zabierania dziecka poza miejsce jego stałego pobytu, nakazanie kontaktów tylko w obecności drugiego rodzica, opiekuna, kuratora sądowego lub innej osoby wskazanej przez sąd, ograniczenie kontaktów do określonych sposobów porozumiewania się na odległość, zakaz porozumiewania się na odległość.
Zakaz kontaktów
W wyjątkowych przypadkach – gdy kontakty poważnie zagrażają dobru dziecka – sąd może całkowicie zakazać kontaktów. Dotyczy to sytuacji gdy rodzic stosuje przemoc wobec dziecka lub drugiego rodzica, nadużywa alkoholu lub narkotyków, działa na szkodę dziecka. Zakaz kontaktów jest środkiem ostatecznym i może być zmieniony jeśli zmienią się okoliczności.
Co zrobić gdy drugi rodzic utrudnia kontakty
Utrudnianie kontaktów przez rodzica sprawującego opiekę jest poważnym naruszeniem prawa. Warto wiedzieć, że sankcje finansowe mogą dotyczyć obydwu stron – zarówno osoby utrudniającej kontakty jak i osoby uprawnionej, która nie wykonuje kontaktów zgodnie z orzeczeniem.
Zagrożenie nakazem zapłaty. Jeżeli osoba pod której pieczą dziecko pozostaje nie wykonuje albo niewłaściwie wykonuje obowiązki wynikające z orzeczenia o kontaktach, sąd opiekuńczy – uwzględniając jej sytuację majątkową – zagrozi jej nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej na rzecz osoby uprawnionej do kontaktu za każde naruszenie. Analogicznie: jeżeli osoba uprawniona do kontaktu narusza obowiązki wynikające z orzeczenia – sąd może zagrozić jej nakazem zapłaty na rzecz osoby sprawującej pieczę.
Ważne zastrzeżenie. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że zagrożenie nakazem zapłaty nie może dotyczyć sytuacji gdy niewykonanie kontaktu wynika z zachowania samego dziecka – a nie z winy osoby sprawującej pieczę. Oznacza to, że jeśli dziecko odmawia kontaktu z własnej woli i nie wynika to z postawy rodzica – nie można nakładać na opiekuna sankcji finansowych.
Zwrot wydatków. Jeżeli do kontaktu nie doszło z winy osoby sprawującej pieczę, sąd opiekuńczy może przyznać uprawnionemu do kontaktu zwrot uzasadnionych wydatków poniesionych w związku z przygotowaniem kontaktu – na przykład kosztów dojazdu, rezerwacji czy biletów.
Zmiana sposobu sprawowania opieki. Przy powtarzającym się utrudnianiu kontaktów można wnioskować o zmianę orzeczenia dotyczącego władzy rodzicielskiej lub miejsca zamieszkania dziecka.
Zmiana kontaktów
Orzeczenie o kontaktach nie jest ostateczne. Jeśli zmienią się okoliczności – na przykład dziecko zmieni szkołę, zmieni się miejsce zamieszkania rodzica lub dziecko dorośnie i jego potrzeby się zmienią – każdy z rodziców może wnioskować o zmianę ustalonego harmonogramu kontaktów.
Niniejszy artykuł stanowi ogólną informację prawną i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej w konkretnej sprawie. Każda sprawa rodzinna wymaga analizy konkretnych okoliczności i dokumentów. Kancelaria nie ponosi odpowiedzialności za działania podjęte na podstawie informacji zawartych w artykule. W celu uzyskania porady prawnej dostosowanej do Państwa sytuacji, zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią.
📞 Umów się na konsultację:
Kowalak Jędrzejewska Konrady i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
Tel.: +48 61 222 49 63
Tel./faks: 61 842 74 45
E-mail: kancelaria@prawnikpoznanski.pl
🗓️ Konsultacje stacjonarne i online
Oddział Jarocin:
Aleja Niepodległości 6, 63-200 Jarocin
Tel.: +48 575 641 021
E-mail: adwokat@kancelariajarocin.pl
Web: kancelariajarocin.pl
