Odrzucenie spadku po matce a prawo do zachowku po dziadkach – czy można dochodzić obu roszczeń
Z takim pytaniem zwróciła się do kancelarii klientka której sytuacja rodzinna była dość skomplikowana. Matka klientki zmarła 4 lata temu – klientka odrzuciła po niej spadek. Miesiąc temu zmarła babcia (matka matki klientki), a dziadek ze strony matki odszedł 3 lata temu. Oboje dziadkowie za życia – mniej więcej 8 lat temu – przepisali swoje mieszkanie kuzynce klientki (siostrzenicy jej matki). W chwili śmierci nie posiadali żadnego majątku.
Pytanie: czy klientka może domagać się zachowku od kuzynki – skoro odrzuciła spadek po matce?
Odpowiedź brzmi: tak.
Odrzucenie spadku po matce nie zamyka drogi do zachowku po dziadkach
To kluczowe nieporozumienie które pojawia się bardzo często. Odrzucenie spadku po danym spadkodawcy powoduje wyłączenie od dziedziczenia wyłącznie po tej konkretnej osobie. Nie ma żadnego wpływu na prawo do dziedziczenia – ani do zachowku – po innych osobach.
Ponieważ matka klientki zmarła przed babcią – klientka weszła w jej miejsce w kręgu spadkobierców ustawowych babci (tzw. wstąpienie w miejsce wstępnego na mocy art. 931 § 2 KC). To z kolei sprawia że jest ona uprawniona do zachowku po babci. Wysokość zachowku zależy od łącznej liczby spadkobierców ustawowych po babci.
Zachowek po dziadku – też możliwy
Analogicznie – ponieważ dziadek klientki ze strony matki również zmarł po matce klientki (3 lata temu) i nie upłynął jeszcze 5-letni termin przedawnienia roszczenia o zachowek – klientka może dochodzić od kuzynki również zachowku po dziadku.
Dlaczego roszczenie kieruje się do kuzynki
Oboje dziadkowie w chwili śmierci nie posiadali żadnego majątku – bo przepisali mieszkanie kuzynce jeszcze za życia. Darowizna taka jest zaliczana do substratu zachowku. Osoba która otrzymała darowiznę od spadkodawcy może być zobowiązana do zapłaty zachowku osobom uprawnionym – nawet jeśli sama jest spadkobiercą lub obdarowanym spoza kręgu spadkobierców.
Podsumowanie
Odrzucenie spadku po jednej osobie nie zamyka drogi do zachowku po innych członkach rodziny. Jeśli rodzic zmarł przed dziadkiem lub babcią – wnuki wchodzą w jego miejsce i stają się uprawnionymi do zachowku. Termin przedawnienia roszczenia o zachowek wynosi 5 lat – warto więc działać bez zbędnej zwłoki.
Jak możemy pomóc
Kancelaria prowadzi sprawy o zachowek – w tym sprawy w których sytuacja rodzinna jest skomplikowana i wymaga szczegółowej analizy kręgu uprawnionych.
📞 Umów się na konsultację:
Kowalak Jędrzejewska Konrady i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań Tel.: +48 61 222 49 63 Tel./faks: 61 842 74 45 E-mail: kancelaria@prawnikpoznanski.pl
🗓️ Konsultacje stacjonarne i online
Oddział Jarocin: Aleja Niepodległości 6, 63-200 Jarocin Tel.: +48 575 641 021 E-mail: adwokat@kancelariajarocin.pl Web: kancelariajarocin.pl
